Handleiding PC-Navigo 2012

© 2012 Auteursrechten: Feenstra-Kouwenberg, Ray-sur-Saône, France

en de vertrekdag en -tijd, alsmede de dagelijkse begin- en eindtijd van de vaart, moeten worden opgegeven om de computer te kunnen laten berekenen op welk tijdstip het schip waar zal zijn.

In dit menu staan de volgende submenu's tot Uw beschikking:

Scheepsgegevens
Bepaal Vertrek
Bepaal Bestemming
Voeg "Via"-plaats toe
Voeg "Mijden"-plaats toe
Alle viaplaatsen opheffen
Alle te vermijden plaatsen opheffen
Tijdplanning


Scheepsgegevens 

---

Als U op SCHEEPSGEGEVENS klikt, wordt er een venster met tab-bladen geopend, waarop alle door U ooit ingevoerde vaartuigen en samenstellen zichtbaar zijn.  U kunt één van de hier vermelde schepen met een klik selecteren en onder in het scherm met de knop aangeven: "dit schip gebruiken". De afmetingen en snelheid van het gekozen schip worden dan in het geheugen gezet voor de reisplanning. U kunt ook aangeven, dat U het gekozen schip als Uw "standaardschip" wil instellen: de computer onthoudt dan voor een volgende keer, dat U met dit schip vaart. 

Om een nieuw schip aan de lijst toe te voegen, klikt U op "toevoegen". U komt dan in een hulpscherm waarin de meest gebruikelijke scheepstypen en -afmetingen met hun meest gangbare maten al zijn opgesomd. Door op één van de schepen te klikken kiest U een schip, dat dan in het vlootscherm verschijnt. Als U op Uw categorie hebt geklikt, komt U terug in het venster, waarop alle relevante gegevens van dat scheepstype vermeld staan. De bij de categorie horende standaardgegevens zijn al ingevuld, maar kunnen naar believen gewijzigd worden. 

In het tweede tab-blad van het scherm, VAARWIJZE, kiest U, tot welke categorie Uw schip behoort (wat belangrijk kan zijn voor onderscheid in bedieningstijden) en of U op zondagen wenst stil te liggen. Ook kan, voor de beroepsvaart, een "exploitatiewijze" of "vaarregime" worden ingegeven: dit zijn de door de vaartijdenwet bepaalde dagelijkse uren, dat een schip in functie van z'n bemanning mag varen. De corresponderende tijden worden onder de gemaakte keuze zichtbaar. U kunt deze naar believen aanpassen: de wijzigingen worden automatisch ook doorgevoerd in de tijdplanning.

U moet óók opgeven, of het betreffende schip wel of niet geschikt is voor de vaart over open zee. Is dat niet het geval, dan worden bij het zoeken van routes de zee-verbindingen buiten beschouwing gelaten. Dat kan overigens resulteren in de onmogelijkheid om tussen twee opgegeven plaatsen een bevaarbare route te vinden: als de twee plaatsen NIET via binnenwater verbonden zijn, zal geen route kunnen worden vastgesteld.

Bij de keuze om zeevaartroutes wel of niet mee te wegen, bestaat de mogelijkheid om vaart over zee "beperkt" toe te staan. Dat dient om een voorkeur van een bepaalde sterkte op te geven vóór - of tégen - vaart over zee. Hoe groter de in het veld ernaast opegegeven "handicap", des te minder voorkeur zal worden gegeven aan het varen van afstanden over zee. Een "handicap" van minder dan 2 geeft dus een "lichte" voorkeur aan routes binnendoor, terwijl een handicap van 8, 9 of 10 alléén routes (deels) over zee plant als de bestemming écht niet anders bereikt kan worden. De "handicap" is door de gebruiker instelbaar.

Het derde tab-blad, BRANDSTOF, biedt de mogelijkheid om de brandstof-verbruikscijfers en de tankinhouden van het schip op te geven. Tijdens de reis kan dan worden bijgehouden, hoe de verhouding tussen voorraad en verbruik zich ontwikkelt, en er kan een waarschuwing worden gegeven als blijkt dat er te veel vaaruren verstrijken zonder dat er brandstof is aangevuld. 

In het tabblad BRANDSTOF kan in vier kolommen de relatie worden weergegeven tussen de VAARSNELHEID, het aantal OMWENTELINGEN PER MINUUT, het BRANDSTOFVERBRUIK en het ontwikkelde VERMOGEN. Door deze parameters te onderscheiden naar verschillende minima, maxima en tussenliggende waarden kan vrij nauwkeurig een voorspelling worden gedaan van het brandstofverbruik dat voor een reis nodig zal zijn, inclusief de eventuele gevolgen van het sneller of langzamer varen van hetzelfde traject. In de PC-Navigo-ECO module wordt dit verband vervolgens zichtbaar gemaakt en kan men er in de exploitatie rekening mee houden.

De tank of tanks (men kan ingeval van meerdere tanks naar believen tanks toevoegen) worden afzonderlijk zichtbaar gemaakt in de TANKMONITOR, zodat men naar believen het verbruik van brandstof vanuit één of meerdere tanks zichtbaar kan maken en ook de bijbehorende waarschuwingen kan krijgen - desgewenst per tank - dat de resterende hoeveelheden kritisch worden. 

Het vierde tab-blad, SCHEEPSVORM, is bedoeld om de vorm, waarmee het betreffende schip wordt afgebeeld in het scherm, aan te passen aan de werkelijkheid. Door op te geven, over hoeveel meters de scheepsromp "verloopt" (geleidelijk aan smaller wordt) aan de boeg- en hekzijde, kan een tekening van het schip globaal worden afgestemd op de werkelijke vorm. Ook kan de exacte positie van de GPS-antenne op het schip worden opgegeven (gerekend in meters vanaf de bakboordzijde en vanaf de achtersteven!). Vooral bij grotere schepen is dit belangrijk, omdat de juiste weergave van de positie van het schip in de vaarweg ervan afhangt.

Tot slot kan in dit vierde tabblad nog worden ingesteld of men afstandsringen op de kaart wil weergeven en zo ja, hoe veel en op welke onderlinge afstand. Het tonen van afstandsringen vergemakkelijkt het inschatten van afstanden waarmee men obstakels en andere schepen passeert.

Het vijfde tabblad biedt de mogelijkheid om een SYMBOLISCHE scheepsvorm te kiezen, bedoeld voor die situaties, waarbij de kaart te ver is uitgezoomd om nog iets van de scheepsvorm-op-schaal te kunnen herkennen. In die gevallen kan een punt- of pijlvorm worden afgebeeld, met een zelfgekozen kleur en grootte, om zeker te zijn van een duidelijke weergave in de kaart.

Als U alle rubrieken ingevuld hebt, kunt U het venster weer sluiten. Van ieder vaartuig worden de volgende gegevens daadwerkelijk gebruikt in PC-Navigo: de lengte, de breedte, de (geladen) hoogte, de diepgang, de kruissnelheid, het onderscheid tussen beroeps- of pleziervaart, de vraag of er zondagsrust gehouden wordt, de geschiktheid voor vaart over open zee en de exploitatiewijze. 

Als U van een schip eenmaal de precieze gegevens heeft ingevoerd, wordt dit schip met deze gegevens automatisch toegevoegd aan Uw vlootlijst. Een volgende keer kunt U dit schip ook direct vanuit de vlootlijst selecteren door op de overeenkomstige knop links onder in het scherm te klikken.


Bepaal Vertrek 

---

Als U op BEPAAL VERTREKPLAATS klikt, verschijnt een venster, waarin U (een deel van) de naam van een stad, dorp, ligplaats, sluis, brug, kade of ieder ander object kunt intypen. U hoeft zich daarbij geen zorgen te maken over hoofd- of kleine letters en over accenten (A=Ä=a=á=à=ä=â). Als U de juiste spelling niet weet, kunt U ook een DEEL van de naam intypen, b.v. "Ouden" voor Oudenaerde of "geveen" voor Hoogeveen, etc.

De vertrekplaats kan ook op talloze andere plaatsen in het programma worden bepaald (o.m. in BLADEREN, ZOEKEN enzovoort) door ter plaatse op de rechter muistoets te klikken en de plaats als Vertrekplaats te "markeren". Ook in de overzichtskaart kan een vertrekplaats worden opgegeven, door rechts in het scherm onder "Vertrek" op de knop "Locatie" te klikken. 

Een nieuwe mogelijkheid voor de bepaling van vertrekplaats, bestemming en eventuele "via"-plaatsen is de PLAATS-SELECTIE-KNOP (de knop met de rode "punaise"): een klik op deze knop, gevolgd door een klik in de kaart, resulteert eerst in het INZOOMEN rond de aangeklikte plaats. Een tweede klik, zo dicht mogelijk bij de gewenste plaats, fixeert het aangeklikte punt als VERTREKPLAATS (de EERSTE klik) of als BESTEMMING (de tweede klik) of als eventuele VIA-PLAATS (de derde en eventuele volgende kliks). Met de knop ernaast, met de rode vlag, kunt U eenmaal bepaalde plaatsen wijzigen/verschuiven.

De vertrekplaats is noodzakelijk voor iedere vorm van berekening, of het nu een route of een areaal betreft. Zonder een vertrekplaats in te voeren, kunt U PC-Navigo uitsluitend gebruiken om erin te BLADEREN.

De vertrekplaats die gekozen is wordt zichtbaar in het overzichtskaartscherm, namelijk in het veld "Vertrek" onder de locatieknop. Met die locatieknop kunt U de vertrekplaats ook wijzigen. 


Bepaal Bestemming 

---

Als U op BEPAAL BESTEMMING klikt, verschijnt een venster, waarin U (een deel van) de naam van een stad, dorp, ligplaats, sluis, brug, kade of ieder ander object kunt intypen. U hoeft zich daarbij geen zorgen te maken over hoofd- of kleine letters en over accenten (A=Ä=a=á=à=ä=â). Als U de juiste spelling niet weet, kunt U ook een DEEL van de naam intypen, b.v. "Ouden" voor Oudenaerde of "geveen" voor Hoogeveen, etc.

De plaats van bestemming kan ook op talloze andere plaatsen in het programma worden bepaald (o.m. in BLADEREN, ZOEKEN, enzovoort) door ter plaatse op de rechter muistoets te klikken en de plaats als Bestemming te "markeren". Ook in de overzichtskaart kan een bestemming worden opgegeven, door rechts in het scherm onder "Bestemming" op de knop "Locatie" te klikken. 

Een nieuwe mogelijkheid voor de bepaling van vertrekplaats, bestemming en eventuele "via"-plaatsen is de PLAATS-SELECTIE-KNOP (de knop met de rode "punaise"): een klik op deze knop, gevolgd door een klik in de kaart, resulteert eerst in het INZOOMEN rond de aangeklikte plaats. Een tweede klik, zo dicht mogelijk bij de gewenste plaats, fixeert het aangeklikte punt als VERTREKPLAATS (de EERSTE klik) of als BESTEMMING (de tweede klik) of als eventuele VIA-PLAATS (de derde en eventuele volgende kliks). Met de knop ernaast, met de rode vlag, kunt U eenmaal bepaalde plaatsen wijzigen/verschuiven.

De plaats van bestemming is noodzakelijk voor de berekening van een route; als U uitsluitend een areaal wil vaststellen, hoeft U géén plaats van bestemming op te geven. 

De plaats van bestemming die gekozen is wordt zichtbaar in het overzichtskaartscherm, namelijk in het veld "Bestemming" onder de locatieknop. Met die locatieknop kunt U de bestemming ook wijzigen. 


Voeg "Via"-plaats toe

---

Op dezelfde manier als U vertrek en bestemming heeft bepaald, kunt U plaatsen opgeven, die U op Uw route wil aandoen of waarlangs U de route per se wilt laten lopen. In PC-Navigo worden die kortweg "via-plaatsen" genoemd. Ook via-plaatsen kunt U elders in het programma markeren met behulp van de rechter muistoets. In het overzichtskaartscherm kunt U "Via"-plaatsen toevoegen door rechts onder "Via" op de "+" te klikken en in het dialoogscherm de gezochte naam op te geven.

Via-plaatsen moeten altijd opgesomd staan IN DE VOLGORDE, WAARIN ZE MOETEN WORDEN AANGEDAAN! De route, die PC-Navigo berekent, loopt dus van de vertrekplaats naar een eventuele via-plaats 1, vandaar naar een eventuele via-plaats 2, enzovoort, tot er alleen nog de bestemming resteert. U kunt in het veld, waarin de via-plaatsen opgenoemd staan, ook gemakkelijk "slepen": U gaat op een plaats staan, die niet in de juiste volgorde staat en U drukt de linkermuitstoets in en houdt deze ingedrukt. Dan "sleept" U de betreffende plaatsnaam naar de juiste plaats in de rij en daar laat U de linker muistoets weer los. De lijst wordt dan veranderd en de versleepte plaats komt in de positie te staan waar U hem naartoe hebt gesleept.

LET OP! Als U eenmaal een of meer Via-plaatsen opgegeven heeft, moet U niet vergeten die ook weer weg te halen als U in dezelfde sessie ook nog andere routes wil laten berekenen. Het verwijderen van de via-plaatsen kan met het submenu "Alle viaplaatsen opheffen". In het overzichtskaartscherm kunt U viaplaatsen óók één voor één opheffen met behulp van het "-"knopje naast de lijst van viaplaatsen.

Een nieuwe mogelijkheid voor de bepaling van vertrekplaats, bestemming en eventuele "via"-plaatsen is de PLAATS-SELECTIE-KNOP (de knop met de rode "punaise"): een klik op deze knop, gevolgd door een klik in de kaart, resulteert eerst in het INZOOMEN rond de aangeklikte plaats. Een tweede klik, zo dicht mogelijk bij de gewenste plaats, fixeert het aangeklikte punt als VERTREKPLAATS (de EERSTE klik) of als BESTEMMING (de tweede klik) of als eventuele VIA-PLAATS (de derde en eventuele volgende kliks). Met de knop ernaast, met de rode vlag, kunt U eenmaal bepaalde plaatsen wijzigen/verschuiven.

Een viaplaats die gekozen is,  wordt zichtbaar in het overzichtskaartscherm, namelijk in het veld "Via". Door op één der Viaplaatsen te gaan staan en op het min-teken te klikken, kan een viaplaats verwijderd worden. Door op het plus-teken te klikken, kan er een viaplaats worden toegevoegd (of tussengevoegd). 

Zodra er méér dan twee via-plaatsen opgegeven worden, worden de opgegeven plaatsen weergegeven in een overzichtsscherm van de via- en vermijden-plaatsen. In dat scherm kan willekeurig worden gewist en/of aangevuld om de precieze detaillering van een lange route gemakkelijk te kunnen aanpassen.


Onderbrekingen

---

In de planning van een reis kunnen voorgenomen onderbrekingen worden opgegeven. De reis wordt dan op een bepaalde plaats voor een opgegeven aantal uren (of zelfs dagen en uren) onderbroken, onafhankelijk van het tijdstip van aankomst ter plaatse (dit in tegenstelling tot de tijdcorrectie, waarbij de reis tot een voorgenomen tijdstip wordt onderbroken, los van het tijdstip van aankomst ter plaatse). Bij de onderbreking voor een vastgestelde tijdsduur gaat de klok als het ware pas lopen op het moment van aankomst.

Onderbrekingen kunnen worden opgegeven voor activiteiten, die een vooraf bekende hoeveelheid tijd vergen, b.v. (deel)losactiviteiten of verplichte rustpauzes conform het vaartijdenbesluit (voor de beroepsvaart), museumbezoek of attractie-bezoek (voor de watersport), of bunker-, fourageer- of reparatiewerkzaamheden onderweg. Na aankomst ter plaatse gaat de opgegeven tijdsduur van de onderbreking in, en na verloop van de opgegeven tijd wordt de reis hervat.

Onderbrekingen kunnen met de || toets (Pauzetoets) naast de Via-plaatsen in het detailscherm worden opgegeven: in het dialoogscherm dat verschijnt kan het aantal dagen (etmalen) en het aantal uren worden opgegeven. 


Voeg "Mijden"-plaats toe 

---

Als er plaatsen zijn, die U beslist NIET wil aandoen, kunt U deze plaatsen op dezelfde manier als de vertrekplaats, de bestemming en de via-plaatsen opgeven. Ook in het overzichtskaartscherm kunt U, met het "+" teken naast Vermijden, het dialoogschermpje openen waarin U een te vermijden plaats kunt zoeken. De volgorde is bij de te vermijden plaatsen niet van belang. Ook de te vermijden plaatsen kunt U elders in het programma nog markeren met behulp van de rechter muistoets. En ook bij de te vermijden plaatsen moet U erom denken ze weer te verwijderen als U in dezelfde sessie andere routes wilt laten berekenen.

Het opgeven van te vermijden plaatsen kan handig zijn als U persoonlijke voorkeur heeft voor een bepaald vaargebied. Wie van Nederland naar Frankrijk wil varen, maar de Rijn wil vermijden om b.v. de loodsplicht te ontlopen of de zware tegenstroom te vermijden, geeft een plaats ergens tussen Lobith en Wesel op als te vermijden plaats, en PC-Navigo zal deze vaarweg "blokkeren", zodat vanzelf de alternatieven verschijnen.

Een te vermijden plaats die gekozen is,  wordt zichtbaar in het overzichtskaartscherm, namelijk in het veld "Vermijden". Door op één der  te vermijden plaatsen te gaan staan en op het min-teken te klikken, kan een plaats verwijderd worden. Door op het plus-teken te klikken, kan er een plaats worden toegevoegd (of tussengevoegd). 

Zodra er méér dan twee mijden-plaatsen opgegeven worden, worden de opgegeven plaatsen weergegeven in een overzichtsscherm van de via- en vermijden-plaatsen. In dat scherm kan willekeurig worden gewist en/of aangevuld om de precieze detaillering van een lange route gemakkelijk te kunnen aanpassen.


Alle viaplaatsen opheffen 

---

Als U enige routeberekeningen achter elkaar langs allerlei via-plaatsen heeft gedaan, kan het handig zijn om voor verdere routeplanning tussentijds álle viaplaatsen te verwijderen - bijvoorbeeld omdat U van voor af aan aan het rekenen wil slaan. Hoewel in PC-Navigo altijd zichtbaar is, dat er nog viaplaatsen opgegeven staan (namelijk rechts naast de overzichtskaart), is het met één druk op de knop wissen van alle opgegeven plaatsen toch vaak handig.


Alle te vermijden plaatsen opheffen 

---

Als U enige routeberekeningen achter elkaar heeft gedaan en allerlei te vermijden plaatsen hebt opgegeven, kan het handig zijn om voor verdere routeplanning tussentijds ál de te vermijden plaatsen te verwijderen - bijvoorbeeld omdat U van voor af aan aan het rekenen wil slaan. Hoewel in PC-Navigo altijd zichtbaar is, dat er nog te vermijden plaatsen opgegeven staan (namelijk rechts naast de overzichtskaart), is het met één druk op de knop wissen van alle opgegeven plaatsen toch vaak handig.


Tijdplanning 

---

Om de computer te melden vanaf welke datum en tijd hij moet gaan rekenen, kunt U in een dialoogvenster opgeven, op welke datum en tijd Uw vertrek gepland staat. Als Uw reis meer dan een dag zal duren, kunt U ook Uw dagelijkse vertrektijd en Uw dagelijkse afmeertijd opgeven, zodat de computer weet met hoeveel dagelijkse vaaruren er gerekend moet worden voor de voortgang.

PC-Navigo is voorzien van de betreffende regelingen in de vaartijdenwet, waarin behalve met vertrektijd en dagelijkse begin en eindtijd ook rekening gehouden zal worden met exploitatiewijze, vaargebruiken en eigen voorkeuren. De bij het schip behorende exploitatiewijze, die bij scheepsgegevens is ingevoerd, leidt tot een standaard-instelling van de dagelijkse begin- en einddtijd van de vaart: ononderbroken ingeval van volcontinubedrijf, beginnend om respectievelijk 05:00, 06:00 of 07:00 uur en eindigend om respectievelijk 19:00, 22:00 en 23:00 uur voor alléénvaart, dagvaart en semi-continuvaart. Ook eigen vaarschema's kunnen per schip worden opgegeven. 

LET OP: als in de vaarregimes van een schip wijzigingen worden doorgevoerd, overschrijven die de in de tijdplanning opgegeven dagelijkse vaartijd! Andersom laat de in de tijdplanning gewijzigde dagelijkse vaartijd de tijden van de vaarregimes ongemoeid! Dit om te vermijden, dat een schip met een vast vaarregime "per ongeluk" van nieuwe vaartijden zou worden voorzien terwijl dat op grond van de wetgeving niet mag. Wijzigt U daarom tijden die bij het vaarregime horen altijd in het scheepsscherm, zodat U zeker weet dat dit schip steeds met de juiste tijden gepland wordt.

PC-Navigo kan niet alleen met een dag en tijd van vertrek rekenen (om daaruit de "geschatte aankomsttijd" ofwel Estimated Time of Arrival [E.T.A.] te berekenen), maar óók andersom: men kan de gewenste dag en tijd van aankomst opgeven (de zogenaamde Required Time of Arrival of R.T.A.) waarna PC-Navigo berekent, op welke dag en tijd er moet worden vertrokken om die aankomst te halen (en dat tijdstip heet de Required Time of Departure [R.T.D.] ofwel de vereiste tijd van vertrek). Door naar keuze vanuit het Vertrektijdstip of het Aankomsttijdstip te rekenen, kunt U de ene of de andere berekening gebruiken. De keuze kan ofwel in het tijdplanningscherm worden gemaakt (linksboven in het scherm) óf door de tijd hetzij onder de Vertreklocatieknop, hetzij onder de Bestemminglokatieknop in het detailscherm recht in te vullen: de bovenste laat rekenen vanaf het vertrekpunt (en berekent dus de ETA), de onderste vanaf het tijdstip van aankomst en die berekent dus de RTD, de vereiste tijd van vertrek.

LET OP: het verschuiven van de opgegeven vertrek- of aankomsttijd leidt niet altijd tot eenzelfde verschuiving van de samenhangende aankomst- en vertrekdatum. Door onderweg optredende sluitingen van bruggen en/of sluizen treedt vaak een "sprongsgewijze" verschuiving op. Zo zal bij een brug of sluis die op zondag niet wordt bediend, als het schip daardoor wordt opgehouden, bij een verschuivende vertrektijd de aankomsttijd langdurig gelijk blijven, en andersom.

Behalve vertrek- of aankomstdatum en -tijd en dagelijkse begin- en eindtijd van de vaart moet de gebruiker óók nog opgeven, van welk soort passagemogelijkheid van bruggen en sluizen hij gebruik wil maken: alléén van reguliere bediening, of óók van bediening waarvoor een voorafgaand verzoek nodig is. Van die laatste categorie kan dan ook nog worden beslist, of daarvan alleen gebruik gemaakt zal worden als dat zonder kosten kan, of ook als ervoor betaald moet worden. Ingeval voor dat laatste gekozen wordt, worden alle passagemogelijkheden benut, die bij de betreffende soort vaarweggebruiker (beroeps- of pleziervaart) mogelijk zijn.

LET OP: in sommige regio's (waaronder vrijwel ALLE kleinere vaarwegen in Frankrijk) moet ALTIJD vooraf worden aangemeld als men een of meer sluizen wil passeren. Als men aangeeft géén gebruik te willen maken van bediening na voorafgaand verzoek, zal men in deze regio's dus NERGENS doorgelaten worden. Daarom verdient het aanbeveling om bij eerste planning het gebruik willen maken van bediening op verzoek in te schakelen, om te voorkomen dat men routemogelijkheden over het hoofd ziet.

In de tijdenschema's zijn de tijden, waarop alléén voor beroepsvaart of alléén voor watersport passage mogelijk is afzonderlijk opgenomen. Daarom heeft óók het scheepsgegevens-scherm invloed op de berekende tijdplanning. Veelal zullen namelijk verschillende tijden gelden voor de twee categorieën, en bovendien zijn de regelingen voor bediening op verzoek veelal verschillend.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

LET OP: Het opgeven van Uw vaar-uren kan grote verschillen in route tot gevolg hebben: iemand die volcontinu vaart, zal eerder over vaarwegen worden geleid, waar geen sluizen of bruggen zijn die de vaart belemmeren, terwijl iemand, die slechts op bepaalde uren vaart, soms nauwelijks gehinderd wordt door de nachtsluiting van sluizen en bruggen. Maar ook zijn beperkingen in vaaruren soms obstakels: een jachtschipper die van 9 tot 17 vaart, maar die te hoog is voor de route door Amsterdam, zal bv. nooit binnen zijn vaar-uren door die stad kunnen, omdat de spoorbruggen alleen des nachts worden bediend. PC-Navigo voert daarom, ingeval een route niet direct gevonden wordt, altijd een extra rekenslag uit om vast te stellen, of buiten de opgegeven tijden wél doorvaart mogelijk is. 


Beeld 

---

Alle weergave-typen van PC-Navigo zijn opgenomen onder het hoofdmenu BEELD. Voor sommige weergave-typen moet er eerst een route berekend zijn (zoals voor Pictogrammen en voor Reisplan). Andere zijn ook voordien al te gebruiken.

De OVERZICHTSKAART is de standaard-weergave van PC-Navigo. Alle gegevens, die het resultaat zijn van een berekende route, kunnen geïntegreerd in de overzichtkaart worden afgebeeld, soms als kaart-object, soms als symbool in het naast de kaart getoonde hulpscherm. Daardoor ziet men met één oogopslag alle belangrijke gegevens van de af te leggen route in beeld. 

Naast het overzichtskaartscherm heeft U nog de volgende submenu's ter beschikking:

ENC-Viewer
Raster-Viewer
Pictogrammen
Reisplan
Niveaugrafiek
Afmetingengrafiek
Bladeren
Maximale afmetingen
Reissamenvatting
Voorafgaande verzoeken
Areaalkaart
Areaallijst
Stremmingenoverzicht
AIS-lijst
GPS-Monitor
Schaal
Legenda Kaartlagen
Brandstofmonitor
ECO-Monitor


ENC-Viewer

---

De ENC-Viewer is de bekende Inland-ECDIS Viewer van PC-Navigo, waarin ENC's of Inland-ECDIS kaarten (vectorkaarten)  zichtbaar gemaakt kunnen worden. De viewer toont bij voldoende ver inzoomen de Elektronische Navigatiekaarten (ENC's) waarin de navigatiedetails van de vaarweg opgenomen zijn. Een uitgebreide beschrijving van het ENC-principe vindt U in het hoofdstuk PC-Navigo-ENC.

De ENC-Viewer toont de navigatiekaarten in een weergave die het meest doet denken aan de aloude maritieme (zee-)kaarten. De kaarten worden volgens de zogenaamde Inland-ECDIS standaard overal ter wereld op dezelfde wijze gepubliceerd, in principe door (en onder verantwoordelijkheid van) de vaarwegbeheerder van het betreffende vaarwater. Het zijn dan ook de equivalenten van de "goedgekeurde zee-kaarten" voor de binnenwateren.

In PC-Navigo 2012 is een tweede viewer opgenomen, die het inlezen van zogenaamde RASTERKAARTEN mogelijk maakt. Die tweede viewer is bijvoorbeeld nodig om de kaarten van de Hydrografische Dienst of van de ANWB in PC-Navigo te kunnen gebruiken, omdat die kaarten niet voldoen aan het ENC-(vectorkaart-)formaat. De twee kaartviewers kunnen worden gekozen met behulp van de menu's ENC-VIEWER en RASTERKAARTEN-VIEWER. Daarbij is het belangrijk te weten dat in de ENC-VIEWER géén RASTERKAARTEN zichtbaar gemaakt kunnen worden, maar andersom kunnen in de RASTERKAARTEN-VIEWER wél ENC-kaarten worden weergegeven, al wordt dan op de meeste computers de weergave wel hinderlijk traag (vanwege de enorme processor-belasting die het gevolg is van het inlezen van vector-kaarten). In de praktijk is het daarom aan te bevelen om bij gebruik van ENC-kaarten ook de ENC-VIEWER in te schakelen, en uitsluitend bij gebruik van Rasterkaarten de RASTERKAARTEN-VIEWER te gebruiken.


Raster-Viewer

---

De Raster-Viewer of Rasterkaart-Viewer is de multifunctionele viewer van PC-Navigo, waarin zogenaamde rasterkaarten zichtbaar gemaakt kunnen worden. De viewer toont bij voldoende ver inzoomen de afbeeldingen van de betreffende kaarten, precies op de juiste positie geplaatst, waarin de navigatiedetails van de vaarweg opgenomen zijn. Een uitgebreide beschrijving van het rasterkaart-principe vindt U in het hoofdstuk Rasterkaarten.

De Raster-Viewer toont de navigatiekaarten in de weergave die gekozen is door de producent van de betreffende kaart. Omdat de kaarten als AFBEELDING opgeslagen zijn in de computer, kan de weergave niet altijd op dezelfde manier worden gemanipuleerd als met ENC-kaarten. Zo draaien bij rasterkaarten als men "koers-boven" vaart de namen en teksten en nummers mee met de kaart (zodat ze op een bepaald moment ondersteboven komen te staan) en zijn ook alle andere kaartelementen "vast": boeien en bakens worden mee uitvergroot als men inzoomt, en bij overgang naar de schemer- of nachtkleuren blijft de kaartkleur dezelfde! 

In PC-Navigo 2012 bestaat de RASTERKAARTEN-VIEWER naast de standaard (ENC-)VIEWER. De twee kaartviewers kunnen worden gekozen met behulp van de menu's ENC-VIEWER en RASTERKAARTEN-VIEWER. Daarbij is het belangrijk te weten dat in de ENC-VIEWER géén RASTERKAARTEN zichtbaar gemaakt kunnen worden, maar andersom kunnen in de RASTERKAARTEN-VIEWER wél ENC-kaarten worden weergegeven, al wordt dan op de meeste computers de weergave wel hinderlijk traag (vanwege de enorme processor-belasting die het gevolg is van het inlezen van vector-kaarten). In de praktijk is het daarom aan te bevelen om bij gebruik van ENC-kaarten ook de ENC-VIEWER in te schakelen, en uitsluitend bij gebruik van Rasterkaarten de RASTERKAARTEN-VIEWER te gebruiiken.


Legenda van de kaartlagen

---

In de Rasterkaart-Viewer zijn de in PC-Navigo getoonde rasterkaart-elementen in LAGEN ingedeeld, die in een bepaalde volgorde worden opgebouwd (in de ENC-Viewer is de indeling in lagen en de volgorde daarvan automatisch, conform de Inland ECDIS standaard): 

In het kaartgedeelte van het rasterkaartscherm kan, met behulp van het hoofdmenu BEELD, de LEGENDA van de KAARTLAGEN worden ingeschakeld; men ziet dan links in het kaartvak de afgebeelde lagen, die men naar believen kan uit- en inschakelen: er zijn in ieder geval afzonderlijke lagen voor de ENC, de PHOTOS (FOTO'S), NOTES (NOTITIES, ANWB (Jachthaven database*), ROUTE, STOPS (STREMMINGEN), GPS en AIS. De volgorde van de lagen bepaalt de tekenvolgorde van de diverse elementen in de kaart.

NB! Door de volgorde van de kaartlagen te wijzigen, kan soms het kaartbeeld veranderen en kunnen elementen onzichtbaar worden, die men wel nodig heeft! In het algemeen geldt: hoe LAGER een kaartlaag in de lijst staat, des te GROTER de kans is dat hij hoger staande lagen afdekt. 


Schaal

---

De in PC-Navigo gebruikte instelling van de schaal kan in een klein monitorschermpje worden weergegeven, zodat men altijd in beeld heeft op welke schaal de kaart ingesteld staat. Deze schaalmonitor kan naar iedere willekeurige plaats op het beeldscherm worden gesleept.


Overzichtskaart - besturing

---

Het OVERZICHTSKAART-scherm is het belangrijkste scherm van PC-Navigo. U krijgt er de kaart van de binnenvaarwegen op te zien. Als er al een route is berekend, staat deze in contrasterende kleuren in deze kaart weergegeven; is er nog geen route berekend, dan zijn alle vaarwegen in de kaart blauw. 

LET OP: Deze overzichtskaart is in uitgezoomde vorm géén navigatiekaart, maar uitsluitend bedoeld om er het verloop van de route op af te beelden. Wie met behulp van PC-Navigo wil navigeren, dient daartoe de ENC-detailkaarten te gebruiken door ver genoeg in te zoomen.

Als op PC-Navigo wordt genavigeerd, kan desgewenst het kaart-gedeelte van het scherm "full-screen" (d.w.z. beeld-vullend) worden gemaakt met behulp van de F-11 toets of met behulp van de FULL SCREEN KNOP . 

Als een route berekend is - en dat is automatisch het geval als alle benodigde opgaven (vertrek, bestemming, scheepskeuze en datum en tijd) gedaan zijn - kunt U het verloop van die route in de kaart bezien. Het verloop van de route staat in contrasterende kleur afgebeeld in de vaarwegenkaart. Nadere bijzonderheden - namelijk het geselecteerde schip, de opgegeven 'zoek-criteria', de vertrekplaats, eventuele te vermijden plaatsen en viaplaatsen, de bestemming en het 'soort' route, dat berekend is - staan afgebeeld in een hulpscherm rechts naast de kaart. 

Mocht U bij nader inzien bedenken, dat er redenen zijn waarom U de voorkeur voor een iets andere route zou hebben, dan kunt U dit desgewenst nog kenbaar maken door via- of mijden-plaatsen toe te voegen, door een ander soort route te laten berekenen, of door Uw vertrekplaats en/of bestemming aan te passen.  

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Boven de kaart treft U eenentwintig knoppen aan: 



- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

De vier meest linkse knoppen dienen voor het openen en bewaren van eenmaal berekende routes: 

  De eerste knop dient om een Nieuwe Route toe te voegen. In het rechter detailscherm wordt de nieuw te bewerken route als een nieuw tabblad getoond. De eerdere routes blijven onder hun eigen tabblad bewaard. U kunt nieuwe plaatsen opgeven en nieuwe keuzes instellen.

  Met de tweede knop kunt U een eerder opgeslagen route openen. De opgeslagen route wordt dan opnieuw ingelezen en afgebeeld, en U kunt er verder mee werken en desgewenst opnieuw wijzigingen in aanbrengen.  

  Met de derde knop kunt U de huidige route opslaan. De route wordt dan weggeschreven naar een bestand, waaraan U een naam naar keuze kunt geven. Dat bestand kunt U later weer openen om met de route verder te werken.

  Met de vierde knop kunt U het kaartbeeld van een route opslaan als 'bitmap' (U kunt er de in het scherm afgebeelde kaart mee "exporteren" als een zogenaamd "bitmap"-bestand, dat is de grafische afbeelding van het kaartbeeld, dat U in een grafisch programma eventueel verder kunt bewerken, aanpassen of afdrukken. In tegenstelling tot de door PC-Navigo in beeld getoonde kaart (een zogenaamde "vector"-kaart waarin alle gegevens afzonderlijk worden ingetekend) is de bitmap-kaart een gewone afbeelding, die daardoor ook met relatief weinig geheugengebruik gemakkelijk opgeslagen kan worden).

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

De volgende vier knoppen zijn voor de 'besturing' van de kaart  : 

  U klikt voor het INzoomen eerst op de knop met het vergrootglas en daarna zet U met de linker muistoets een "vierkant" op dat deel van de kaart dat U wilt vergroten op de kaart: op de linkerbovenhoek van die uitsnede houdt U de linker muisknop ingedrukt, waarna U de muis naar de rechterbenedenhoek "sleept". Er tekent zich een vierkant af op de kaart. Zodra U de muis loslaat, wordt het uitgesneden vierkant getekend. U kunt óók stapsgewijs inzoomen met de "+" toets. Voor het UITzoomen doet U hetzelfde, maar nu door het vierkant van rechts onder naar links boven te slepen (dus precies andersom als voor het inzoomen). De vroegere aparte knoppen voor in- en uitzoomen hebben in PC-Navigo 2012 plaats gemaakt voor één knop met dezelfde twee functies. In- en uitzoomen kan óók met de PLUS en MIN tekens op het numerieke toetsenbord of met het scrollwieltje van de muis.

  Naast de in- en uitzoom-knop bevindt zich een knop voor een instelbare schaal: daarmee kan PC-Navigo de kaart afbeelden op een schaalgrootte tussen 1 : 5.000 en 1 : 15.000.000. Een schaal-aanduiding kan in beeld worden gezet met het menu BEELD, SCHAAL.

Een nieuwe knop met een globe in de afbeelding is bedoeld om in één stap te kunnen inzoomen naar het niveau van een geplande route: PC-Navigo kiest voor een zoomfactor, die de gehele route duidelijk in beeld brengt.

  De vierde knop, waarop een kruis zichtbaar is dat alle kanten op wijst (voorheen stond het "grijphandje" in deze knop) dient om de kaart zijwaarts te "verslepen": door eerst op deze knop te klikken en daarna de linkermuistoets ergens op de kaart in te drukken en ingedrukt te houden, kunt U de kaart verslepen. U beweegt de muis, met ingedrukte knop, een stukje naar links of rechts of boven of beneden, waarna U de linkermuisknop los laat. De kaart wordt dan opnieuw getekend, verschoven over de afstand waarover U hebt "gesleept".

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -


De volgende vijf knoppen zijn voor de 'interactie' tussen de gebruiker en de kaart  : 

De eerste knop is de informatie-knop: door er eerst op te klikken en dan uit het submenu, dat zich opent, te kiezen WELK TYPE INFORMATIE U wil inzien (U kunt kiezen uit JACHTHAVENGEGEVENS, FOTO'S, NOTITIES, STREMMINGEN en ENC-INFORMATIE) en dan naar bijvoorbeeld een foto-icoon of een berichten-icoon in de kaart te gaan en erop te klikken, opent men de "achterliggende" informatie, dus de foto of het bericht. (NB: Sommige informatie, zoals de Rasterkaarten of de ANWB jachthaven database, wordt niet standaard geleverd maar kan optioneel worden bijbesteld);

  De tweede knop, met het "vingertje", dient om in de kaart plaatsen en objekten te kunnen "aanwijzen". U klikt eerst op de knop en daarna wijst U met het vingertje zo precies mogelijk een gewenste plaats aan (dat kan bijvoorbeeld de plaats zijn die U als vertrekpunt wilt aanwijzen, of Uw bestemming). Als U op die plaats klikt met de linkermuisknop, "zoekt" PC-Navigo de plaatsen en objecten, die binnen een bepaalde straal rondom de aangewezen plaats liggen. De straal kunt U onder VOORKEUREN opgeven. Uit de lijst van plaatsen en objecten die verschijnt, kunt U de plaats of het object van Uw keuze aanklikken, en dat met de knop <MARKEREN> als Uw vertrek, bestemming, via-plaats of te vermijden plaats. Als er geen lijst verschijnt, liggen er geen plaatsen of objecten in de opgegeven straal rondom de aangewezen plaats; klikt U dan iets verderop nog eens of zoomt U een beetje in in de kaart;

De derde knop, waarin een "rode punaise" afgebeeld is, is de PLAATS-SELECTIE-KNOP: als U erop klikt en U klikt vervolgens op een plaats in de kaart in de buurt van een punt dat U als VERTREKPLAATS of als BESTEMMING of als VIA-PLAATS wil selecteren, dan zoomt EERST de kaart in tot dichter bij die plaats, waarna U met NOG een klik zo precies mogelijk een punt kunt aanwijzen. Het EERSTE punt wordt als VERTREKPLAATS genomen, het TWEEDE punt als bestemming, een eventueel DERDE en volgende punt worden VIA-PLAATSEN. Zo kunt U met slechts enkele muisklikken een complete route plannen.

De vierde knop, waarin een "rode vlag" dient om de met de PLAATS-SELECTIE-KNOP aangegeven punten nog te kunnen verplaatsen (verslepen): klik op de vlag en vervolgens op de vlag in de kaart die naar Uw oordeel niet precies op de juiste plaats staat. Versleep de vlag naar de juiste plaats door de linker muisknop ingedrukt te houden en laat deze knop los op de plaats waar de vlag moet komen.

  De vijfde knop, de pijl die naar een route-detail wijst, zorgt ervoor dat in de "Route varen" stand de details van een specifieke plaats in de route in het hulpscherm rechts worden geplaatst: als met de muis of met de GPS-besturing een bepaalde plaats in de route wordt aangegeven, toont PC-Navigo rechts de detailinformatie van het betreffende punt: de vaarwegklasse, het waterpeil, de maximale afmetingen, de vaarwegnaam ter plaatse, de al gevaren afstand, de nog te varen afstand, de naam van het betreffende object, de passagetijd, de beschikbare doorvaartafmetingen, eventuele VHF-kanalen, telefoonnummers en de bedieningstijden.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

De volgende knop is voor de schakeling van de licht-sterkte van het beeldscherm: 

deze knop kan de lichtsterkte van de beeldscherm-elementen aanpassen. Om te voorkomen, dat een in de stuurhut gebruikt programma vanaf het scherm de stuurman of -vrouw verblindt, kan men de lichtsterkte van de schermen aanzienlijk reduceren. De schakeling kent drie standen, die conform de voorschriften uit het Reglement van Onderzoek voor Schepen op de Rijn de sterkten aanpassen aan respectievelijk daglicht, schemerlicht en duisternis. Zo kan men het programma beschikbaar houden ondanks de noodzaak tot demping van storende lichtbronnen in de stuurhut.

LET OP! De schakeling van lichtsterktes is een functie, die rechtstreeks ingrijpt in het besturingssysteem van de computer. Daardoor verandert niet alleen de lichtsterkte van de schermen van PC-Navigo, maar óók die van veel andere op dat moment gebruikte software! Door de knop nogmaals aan te klikken - en ook als PC-Navigo wordt afgesloten - worden de default-kleuren en -sterktes weer hersteld. Indien echter twéé toepassingen, die beide deze functie hebben, gelijktijdig in gebruik zijn, kan het zijn dat ze elkaar verstoren. In dat geval kan een herstart van de computer nodig zijn om de defaultwaarden van de beeldsterktes weer te herstellen. 

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

De volgende drie knoppen "schakelen" de detailschermweergave tussen "muisbediening" en "GPS-sturing" en regelen de orientatie van de kaart: 

  De "globe met de muis ernaast" schakelt op muis- of "handbediening": van de met de muis aangewezen plaats worden de details in het detailscherm rechts weergegeven (als het detailscherm tenminste op "route varen" geschakeld is, zie verderop).

  Het "satelietje" schakelt op GPS of automatische bediening: als op de computer een NMEA-GPS is aangesloten, wordt automatisch het detailscherm getoond, dat hoort bij de GPS-positie, zodat men altijd die detailgegevens ziet, die horen bij de plaats waar het schip zich bevindt

  Het rotatie-pijltje biedt de mogelijkheid de kaartweergave te draaien aan de hand van de koers van het schip (een zogenaame "course-up" weergave, oftewel een weergave waarbij de vaarrichting steeds naar de bovenrand van de kaart wijst. De kaart wordt in deze weergave dus steeds zodanig gedraaid, dat het schip consequent naar de bovenrand van het scherm aan het varen is. Deze weergave heeft uitsluitend effect als er een GPS is aangesloten.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

De voorlaatste twee knoppen "schakelen" het detailscherm heen en weer tussen de "plan"-modus en de "vaar"-modus:

  De knop zónder scheepje, met de rode routelijn erin, schakelt het detailscherm in de "plan"-modus: in die modus kunnen de bijzonderheden van de route (vertrekplaats, bestemming, zoekkriteria, via-plaatsen en te vermijden plaatsen, en het soort route) worden ingezien en eventueel gewijzigd.

  De knop mét het scheepje erin schakelt het detailscherm in de "vaar"of "navigatie"-modus: in die modus worden de bijzonderheden van de geplande - of gevaren - route getoond: de vaarwegklasse, het waterpeil, de maximale afmetingen, de vaarwegnaam ter plaatse, de al gevaren afstand, de nog te varen afstand, de naam van het betreffende object, de passagetijd, de beschikbare doorvaartafmetingen, eventuele VHF-kanalen, telefoonnummers en de bedieningstijden.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

De laatste twee knoppen zijn hulp-knoppen, die vooral bij TOUCH SCREEN gebruik handig zijn: 

  De knop met de afbeelding van een TOETSENBORD opent, indien U beschikt over een TOUCH SCREEN, een virtueel toetsenbord op Uw scherm, waarop U alle functies kunt gebruiken die ook op een normaal toetsenbord beschikbaar zijn: het opgeven van zoeknamen, bestandsnamen, en alle andere bewerkingen in het programma die een toetsenbord vereisen. Zo kan ook ZONDER toetsenbord onbeperkt gebruik van PC-Navigo worden gemaakt.

  De knop met de vier uiteenwijzende rode peilen heeft dezelfde functie als de F-11 toets op het toetsenbord: de knop schakelt het kaartdeel van het scherm in de VOLLEDIG SCHERM modus, zodat het kaartbeeld zo groot en duidelijk mogelijk in beeld wordt gebracht. Net als bij de F-11 toets schakelt een volgende klik op deze knop het beeld weer TERUG naar het kaart-deelvenster, zodat de overige deelvensters weer zichtbaar worden.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Onder de knoppen wordt nog de positie van de cursor op de kaart weergegeven in Latitude (Lengte) en Longitude (Breedte) graden, minuten en seconden. Indien een GPS aangesloten en in werking is, tonen deze cijfers de Latitude en Longitude van de GPS-ontvanger en worden ernaast nog weergegeven: de door de GPS doorgegeven TIJD, de SNELHEID t.o.v. de grond, de resterende tijd tot aankomst bij het volgende kunstwerk of de volgende plaats, en tenslotte de resterende afstand tot die plaats.

Wie beschikt over de ENC-cel op de plaats waar wordt ingezoomd, zal zien dat het kaart-beeld bij steeds verder inzoomen ineens "overschakelt" van het overzichtskaartbeeld naar het ENC-beeld. Nóg verder inzoomen levert dan stééds meer details van de vaarweg op, tot tenslotte alle voor de navigatie relevante zaken zijn afgebeeld (bij de zoomfactor, die men zal gebruiken als men met behulp van de ENC en de GPS navigeert). Zie de informatie over PC-Navigo ENC.


Informatie-knop

---

De INFORMATIE-KNOP in de knoppenbalk boven de kaart van PC-Navigo vervult een aantal belangrijke functies bij het zoeken naar bepaalde gegevens. Er zit namelijk ZO veel informatie in de bestanden, dat een kaartklik ZONDER de selectie die door deze knop mogelijk wordt gemaakt, een onbegrijpelijke brij aan informatie zou opleveren. Door in de INFORMATIE-KNOP éérst de keuze te maken welk type informatie U zoekt, wordt het zoeken trefzekerder en overzichtelijker.



Er kan worden gekozen uit:

Afstand tot eigen schip

JACHTHAVENGEGEVENS geeft toegang tot de symbolische overzichten van diensten en voorzieningen in de jachthavens. De gegevens zijn beschikbaar mits de AANVULLENDE gegevens in de licentie opgenomen zijn. Behalve gegevens over de jachthavens komen in deze gegevensverzameling ook details voor over dienstverlenende bedrijven, zoals reparatiebedrijven en scheepswerven: . Door EERST in de informatieknop JACHTHAVENGEGEVENS aan te klikken en DAN met de cursor op een van deze symbolen te klikken, opent men de achterliggende gegevens.

Foto's van bruggen en sluizen in de vaarwegen worden als een symbolisch "cameraatje" getoond indien daarvoor ver genoeg is ingezoomd. Door EERST in de informatieknop FOTO'S aan te klikken en DAN op zo'n cameraatje te klikken, krijgt men de foto te zien.

Eigen NOTITIES in de kaart worden gesymboliseerd met een blauw INFORMATIE-icoontje. Door EERST in de informatieknop NOTITIES aan te klikken en DAN op zo'n symbooltje te klikken, opent men de betreffende notitie.

Stremmingen worden in de vaarweg aangeduid door een soortgelijk icoontje, rood met een geel uitroepteken daarin. Ze worden OOK zichtbaar door het knipperende stremmingenvak in de balk met waarschuwingsiconen. De inhoud van EEN specifieke stremming kunt U zichtbaar maken door EERST in de informatieknop op STREMMINGEN te klikken en DAN op het betreffende stremmings-icoon te klikken.

Ook de inhoud van de ENC-kaartcellen kan met de informatieknop worden geopend: door EERST in de informatieknop ENC's te kiezen en DAN op een willekeurige plaats in een ENC-kaartcel te klikken, ziet U in een tekstvak de (gecodeerde) informatie die in die kaartcel is opgenomen. Zie voor een precieze beschrijving van de inhoud van ENC's de hoofdstukken over ENC's.

De laatste optie van de informatieknop betreft een mogelijkheid om - indien een EIGEN SCHIP signaal van GPS of AIS aanwezig is - een willekeurig punt op de kaart aan te klikken en de afstand tussen dat punt en het eigen schip af te lezen. Dit kan bijvoorbeeld handig zijn voor het bepalen van de afstand tot een naderend schip, dat met AIS is uitgerust, of om afstanden tot voorwerpen en obstakels rond het eigen schip redelijk nauwkeurig te bepalen. Klik daartoe EERST in de informatieknop op AFSTAND TOT EIGEN SCHIP en klik dan op de plaats in de kaart, waarvan U de afstand wil weten; de afstand verschijnt ter plaatse in een label.


Overzichtskaart - indeling

---

Het OVERZICHTSKAART-scherm is het belangrijkste scherm van PC-Navigo. U krijgt er de kaart van de Europese vaarwegen op te zien. Als er al een route is berekend, staat deze in contrasterende kleuren in deze kaart weergegeven; is er nog geen route berekend, dan zijn alle vaarwegen in de kaart blauw. 

LET OP: Deze overzichtskaart is in uitgezoomde vorm géén navigatiekaart, maar uitsluitend bedoeld om er het verloop van de route op af te beelden. Wie met behulp van PC-Navigo wil navigeren, dient daartoe de ENC-detailkaarten te gebruiken door ver genoeg in te zoomen.

Als op PC-Navigo wordt genavigeerd, kan desgewenst het kaart-gedeelte van het scherm "full-screen" (d.w.z. beeld-vullend) worden gemaakt met behulp van de F-11 toets of met de FULL SCREEN KNOP, de meest rechtste knop boven de kaart. 

Als een route berekend is - en dat is automatisch het geval als alle benodigde opgaven (vertrek, bestemming, scheepskeuze en datum en tijd) gedaan zijn - kunt U het verloop van die route in de kaart bezien. Het verloop van de route staat in contrasterende kleur afgebeeld in de vaarwegenkaart. Nadere bijzonderheden - namelijk het geselecteerde schip, de opgegeven 'zoek-criteria', de vertrekplaats, eventuele te vermijden plaatsen en viaplaatsen, de bestemming en het 'soort' route, dat berekend is - staan afgebeeld in een hulpscherm rechts naast de kaart.

 

Het grootste linker-deel van het scherm toont het verloop van de route, ingetekend in de vaarwegenkaart. Deze route-tekening geeft U al direct de mogelijkheid, wijzigingen in Uw route aan te brengen als dat gewenst is: als U bijvoorbeeld ziet, dat de berekende snelste route langs een vaarweg voert, waar U liever niet komt, kunt U - door het opgeven van via-plaatsen of van te vermijden plaatsen - de computer "dwingen" een route te kiezen, die U beter bevalt. 

Het plannen - het maken van een reisplan, als het ware - kan heel gemakkelijk in het rechter deelscherm - het detailscherm - gebeuren: in dat deelscherm vindt U alle opgegeven plaatsen en keuzes bij elkaar, als tenminste in de knoppenbalk de keuzeknop voor de "plan-modus" is ingedrukt: het schip, waarmee deze reis gepland wordt, de in- of uitgeschakelde afmetingen, waarmee rekening gehouden moet worden, de geplande of berekende vertrekdatum en -tijd, de vertreklocatie, bestemming, via- en te vermijden plaatsen, de berekende of gewenste datum en tijd van aankomst en het soort berekende route (de snelste, de kortste, de optimale of de meest toeristische). 

In het deelscherm kunt U in de "plan-modus" een aantal zaken DIRECT beïnvloeden: van boven naar beneden zijn dat: 

de voorgenomen datum en tijd van vertrek of, indien van toepassing, de gewenste datum en tijd van aankomst (als de een wordt opgegeven, wordt de ander berekend).



























Als een route eenmaal gepland en berekend is, kan het rechter deelscherm in de "vaar-modus" worden geschakeld, met behulp van de meest rechtste knop op de knoppenbalk. In de "vaar-modus" geeft het detailscherm alle bijzonderheden van de reis en de gepasseerde plaatsen en "kunstwerken" (bruggen en sluizen b.v.) overzichtelijk weer: van boven naar beneden: de vaarwegnaam, -klasse, stroming, het waterpeil, de maximale afmetingen, de al gevaren afstand, het tijdstip van aankomst bij - en vertrek uit - het volgende vaarwegobject, de nog te varen afstand, eventuele blokkanalen voor de marifoon, de naam van het betreffende object, de passagetijd, de beschikbare doorvaartafmetingen, eventuele VHF-kanalen, telefoonnummers en de bedieningstijden. De precieze PLAATS, waarvan deze detail-gegevens verstrekt worden, kan handmatig - dus met de muis - worden AANGEWEZEN in de route. Maar als op de computer een GPS is aangesloten, kan deze plaats óók worden bepaald door de GPS-positie van dat moment: in dat geval VOLGT PC-Navigo dus exact de voortgang van het schip en worden in het detailscherm precies de juiste gegevens van die plaats getoond. De keuze tussen GPS of handbediening wordt met de knoppenbalk gemaakt: als U tijdens het GPS-sturen detailgegevens van een plaats verder in de route wil weten, kunt U dus altijd nog naar de muisbediening overschakelen.

Direct in dit detailscherm kunt U bovendien nog de hulpschermpjes met telefoonnummers openen, en de schermpjes met de bedieningstijden, zoals die gelden op de berekende passagedag. Ook kunt U ter plaatse tijdcorrecties doorvoeren - bijvoorbeeld als U ergens wil blijven liggen of een pauze in de reis wil ingelasten. 







































Van "achter" het rechter detailscherm kan met behulp van het knopje erboven (of met het menu <BEELD>, <PICTOGRAMMEN>) ook de pictogrammenlijst tevoorschijn worden getoverd. De pictogrammenlijn stelt de schematische weergave voor van een route met daarin alle "objecten" zoals bruggen, sluizen, kades, havens en andere voorzieningen. Zowel met de GPS als met het handmatig aanwijzen als ook met het aanklikken van een object in de pictogrammenlijst ziet U in het aangrenzende detailscherm de relevante details van dat object verschijnen (zoals doorvaart-afmetingen, eventuele bedieningstijden en communicatie-kanalen). Door de volledige integratie tussen kaartscherm, pictogrammenscherm en detailscherm heeft U op allerlei verschillende wijzen direct toegang tot al deze gegevens.

In het kaartgedeelte van het scherm kan in de Rasterkaart-Viewer, met behulp van het hoofdmenu BEELD, de LEGENDA van de KAARTLAGEN worden ingeschakeld; men ziet dan links in het kaartvak de afgebeelde lagen, die men naar believen kan uit- en inschakelen: er zijn in ieder geval afzonderlijke lagen voor de ENC, de PHOTOS (FOTO'S), NOTES (NOTITIES, ANWB (Jachthaven database*), ROUTE, STOPS (STREMMINGEN), GPS en AIS. De volgorde van de lagen bepaalt de tekenvolgorde van de diverse elementen in de kaart.

NB! Door de volgorde van de kaartlagen te wijzigen, kan soms het kaartbeeld veranderen en kunnen elementen onzichtbaar worden, die men wel nodig heeft! In het algemeen geldt: hoe LAGER een kaartlaag in de lijst staat, des te GROTER de kans is dat hij hoger staande lagen afdekt. 

Wie beschikt over PC-Navigo en over een ENC-cel op de plaats waar wordt ingezoomd, zal zien dat het kaart-beeld bij steeds verder inzoomen ineens "overschakelt" van het overzichtskaartbeeld naar het ENC-beeld. Nóg verder inzoomen levert dan stééds meer details van de vaarweg op, tot tenslotte alle voor de navigatie relevante zaken zijn afgebeeld (bij de zoomfactor, die men zal gebruiken als men met behulp van de ENC en de GPS navigeert). Zie de informatie over PC-Navigo ENC.


GPS

---

PC-Navigo biedt de mogelijkheid een Global Positioning System (GPS) apparaat aan te sluiten op de computer, waardoor de positie van het schip, uitgedrukt in lengte- en breedtegraden, zichtbaar gemaakt kan worden op de kaart en gevolgd kan worden tijdens het verloop van een reis. De GPS-apparatuur moet aangesloten worden op één van de COM-poorten van de computer, hij moet signalen afgeven (dus satellieten kunnen ontvangen) en de verschillende parameters (dataoverdrachtssnelheid, bitratio enzovoort) moeten op elkaar zijn afgestemd. Het GPS-apparaat moet de lengte- en breedtegraden en de voortgangssnelheid in het zogenaamde NMEA-formaat doorgeven. 

Als de verbinding tussen het GPS-apparaat en de computer tot stand is gebracht, en de juiste parameters zijn ingesteld (zie daarvoor ook de handleiding van Uw GPS) kan het GPS-signaal worden afgebeeld in de overzichtskaart van PC-Navigo en in de electronische navigatiekaarten. Dat levert de mogelijkheid om de positie van het schip in de europese vaarwateren nauwkeurig weer te geven. Ook kan, desgewenst met behulp van de atoomklok-nauwkeurige tijdweergave van de GPS, worden "bewaakt" of het verloop van een route de voorspelde tijdberekeningen volgt; desgewenst kan onderweg voor vertragingen of voor een snellere voortgang worden gecorrigeerd.

Bediening van de GPS-Module

Met met submenu <GPS> start en beheert U de GPS-module in PC-Navigo. Het GPS-scherm wordt zichtbaar, met daarin vier tab-bladen: Satelieten, Log, Instellingen en Tracks. In het Instellingen blad dient U met de knop <AUTOMATISCH MET GPS VERBINDEN> (eenmalig) de COM-poort te laten kiezen, de snelheid in te laten stellen en de Databits, stopbits en pariteit op te laten geven. Als U daartoe technisch in staat bent, kunt U die instellingen natuurlijk ook zelf ingeven door op de knop GEAVANCEERD te klikken (zie daarvoor ook de handleiding van Uw GPS). 

De knop GEAVANCEERD brengt U naar het PROGRAMMA-VOORKEUREN scherm, dat U toestaat om handmatig een aantal instellingen van de GPS in te stellen (COM-poort, BAUD-rate, Databits, Stopbits en Parity van het GPS-signaal). U kunt in het geavanceerde scherm ook kiezen voor het wel of niet opslaan van zojuist gewijzigde instellingen en voor het automatisch inschakelen (AUTOSTART) van de GPS-verbinding bij het starten van PC-Navigo. 

In het veld RUWE GPS DATA kunt U zien of er inderdaad een NMEA-signaal wordt ontvangen. Als dat het geval is, kunt U - indien de GPS-module onafgebroken op de computer aangesloten is - door het aanklikken van GEAVANCEERD met de <Autostart> keuze de computer zélf laten zorgen voor het opstarten van de GPS-module. Als het programma wordt gebruikt ZONDER een aangesloten GPS, verdient het aanbeveling deze Autostart functie NIET aan te schakelen, omdat anders bij iedere start van het programma eerst alle checks en instellingen opnieuw worden afgelopen (wat tijd kost).

Omdat het vinden van de juiste poort en de juiste instellingen soms een ingewikkelde zaak is - die onder meer afhangt van welke andere gebruikers van compoorten er al actief zijn op de computer - verdient het aanbeveling de  <AUTOMATISCH MET GPS VERBINDEN> knop te gebruiken, die automatisch alle beschikbare com-poorten en alle daarbij mogelijke instellingen een voor een checkt. Daartoe moet de GPS wel zijn aangezet en met de computer verbonden. Let erop, dat een GPS na inschakeling meestal enkele minuten nodig heeft om te "initialiseren". Zet daarom de GPS aan, wacht enkele minuten en laat dan de knop <AUTOMATISCH MET GPS VERBINDEN>  de juiste poort en instellingen zoeken.

Het tabblad <LOG>, biedt de mogelijkheid de GPS lengte- en breedtegraden van alle punten in een afgelegde route vast te leggen in een log-bestand, dat U onder een zelf te kiezen naam kunt bewaren om later nog te raadplegen. Met <START LOG Opname> begint U het feitelijke vastleggen. Bij het afspelen van een dergelijk opgenomen logbestand kan de afspeelsnelheid worden ingesteld (zodat een reis van vele uren in enkele minuten kan worden nagelopen).

Het meest linker tabblad, <SATELLIETEN>, is de grafische weergave van de GPS-verbinding. In de sterrenhemelkaart "ziet" U welke satelieten door de GPS-ontvanger waargenomen worden. Hoe meer satelieten, des te beter de plaatsbepaling. Ook de signaalsterkte van iedere sateliet wordt weergegeven. De <START> knop stuurt het GPS-signaal van de ontvanger dóór naar PC-Navigo, waar het signaal wordt omgezet in een stip op de kaart. De <STOP> knop beëindigt de doorgifte van het GPS-signaal. 

Het tabblad <Tracks>  regelt het "verkeer" rond al gevaren (of bezig zijnde) routes: de track van zo'n route is de kaartlijn, waarin de GPS-posities resulteren. Die lijn kan evenals de log-opnames worden bewaard, bijvoorbeeld om een tweede keer op een bepaald traject te weten, waar men de vorige keer precies gevaren heeft. Een dergelijke track kan (standaard) worden bewaard met de naam van de reis waar hij bij hoort, of onder iedere andere gewenste naam. Ook kan de lijnkleur en de lijndikte van de weergave worden ingesteld.

Weergave

Als het GPS-signaal is ingesteld en door de computer kan worden geïnterpreteerd, kan de positie waar het schip (of eigenlijk: de GPS) zich bevindt, worden weergegeven in de overzichtskaart of, in PC-Navigo-ENC, in de electronische navigatiekaart.  Het detailscherm naast de kaart zal dan "mee-bewegen" met de voortgang van het schip. Tevens zal de pictogrammen-weergave van de gevaren route dan automatisch het pictogram van de huidige positie weergeven, en "meeschuiven" met het varende schip. De GPS-Monitor geeft een viertal data van de GPS apart weer in een duidelijk, transparant hulpschermpje, dat naar keuze overal in het beeld kan worden neergezet en waarvan de lettergrootte apart instelbaar is (b.v. om de snelheid ook van wat grotere afstand goed te kunnen aflezen).

Missing image: verrekijker.bmpOm detailgegevens in de pictogrammen niet te laat in beeld te krijgen, kan men de VERREKIJKER activeren. Met behulp van de verrekijker kan men "vooruitkijken" langs de gevaren route. U kunt daarbij kiezen wat U wil zien in het detailscherm:

alléén de sluizen en de beweegbare bruggen DIE OOK FEITELIJK MOETEN WORDEN BEDIEND: dan wordt in het rechter detailscherm de eerstvolgende brug, die gedraaid moet worden, getoond of de eerstvolgende sluis als die tenminste niet aan beide zijden open staat.Missing image: verrekijker-nl.bmp

Als U de VERREKIJKER weer wil uitschakelen, kiest U voor ALLE KUNSTWERKEN en U zet de "blik vooruit" weer op nul.

Het reisplan-proces in PC-Navigo kan worden gekoppeld aan de meetwaarden van de GPS. Als die koppeling er is, kan het actuele reisplan door de GPS worden gecontroleerd én gecorrigeerd. Wie voor deze correctie kiest, laat in feite de GPS controleren of een bepaald punt in de reis inderdaad op de geplande tijd wordt gepasseerd. 

Wijkt het passagetijdstip méér af dan de opgegeven waarde (die standaard op 10 minuten afwijking staat maar die bij <Voorkeuren> anders ingesteld kan worden) dan stelt de software voor om met de feitelijke passagetijd als uitgangspunt een herberekening te maken voor de rest van de reis. Het kán immers zijn dat door een afwijkende tijdplanning wijzigingen in de te volgen route wenselijk worden, en in ieder geval moet de te verwachten aankomsttijd opnieuw worden vastgesteld;

Wie de voorgestelde correcties niet iedere keer opnieuw wil bevestigen, kan er voor kiezen de wijzigingsvoorstellen al bij voorbaat te accepteren. PC-Navigo rekent dan gewoon volautomatisch door, hoe het reisplan bijgesteld moet worden als gevolg van snellere of tragere voortgang.


GPS en de betrouwbaarheid van de positiebepaling

NOTA BENE! De lengte- en breedtegraad die de GPS doorgeeft en de lengte- en breedtegraad van alle punten van de vaarwegenkaart komen uit verschillende bronnen, en zijn daarom niet altijd PRECIES identiek. De kaarten in PC-Navigo zijn, waar het de ligging van de vaarwegen betreft, voor Nederland, Duitsland, België, Frankrijk en de Balkanlanden erg nauwkeurig (omdat de plaatsbepaling van de waterwegen in die landen is ontleend aan de officiële data van de topografische diensten). Voor de perifere delen van Europa (Scandinavië, het Iberisch Schiereiland en Rusland, Witrusland en de Oekraïne) is de nauwkeurigheid (nu nog) minder.  In PC-Navigo ENC worden zowel "eigen" PC-Navigo-kaarten gebruikt, als ook de officiële electronische navigatiekaarten van de diverse vaarwegbeheerders. Ook dáárin is dus sprake van verschillende bron-gegevens en daarmee van mogelijke afwijkingen.

Ook de kwaliteit van Uw GPS-ontvanger kan invloed hebben op de plaatsweergave: een "gewone" GPS-ontvanger bepaalt de plaats met een nauwkeurigheid die varieert van enkele meters tot enkele honderden meters; een zogenaamde DGPS (Differential GPS) bereikt bijna altijd een nauwkeurigheid tot op meters. 

Door de afwijkingen van de kaart en van het signaal kan het voorkomen, dat de plaats van Uw schip niet IN, maar NAAST een vaarweg wordt aangegeven. Bij dicht bij elkaar gelegen vaarwegen is het daardoor soms ook onmogelijk precies vast te stellen in welke van de mogelijke wateren het schip vaart (b.v. vlak bij kruisingen of bij parallelle wateren of in naast elkaar gelegen sluiskolken). Door dit fenomeen is dan ook het zich orienteren op de GPS, bijvoorbeeld bij nachtvaart of varen in de mist, niet aan te raden, te meer niet omdat men met de GPS alleen het EIGEN schip waarneemt en niet de overige scheepvaart. Voor de vaart onder die omstandigheden is het gebruik van radar onmisbaar.

Indien U beschikt over een goede en betrouwbare (D?-)GPS ontvanger en U stelt een verschil vast tussen de kaartligging van de vaarweg waarin U zich bevindt en de positie van Uw schip, dan stellen wij het erg op prijs dit van U te vernemen; als U in staat bent van dát deel van Uw reis een logbestand aan te leggen, dan is dat voor ons een erg bruikbare wijze om de kaarten te verbeteren, dus we houden ons aanbevolen zo'n bestand (b.v. als bijlage bij een e-mail-bericht) te mogen ontvangen: info@noordersoft.com.


AIS (Automatic Identification System)

---

PC-Navigo biedt de mogelijkheid een Automatic Identification System (AIS), ook wel een TRANSPONDER genoemd, aan te sluiten op de computer, waardoor de posities en identificaties van ANDERE (AIS-voerende) schepen, uitgedrukt in lengte- en breedtegraden en een naam-label, zichtbaar gemaakt kunnen worden op de kaart en gevolgd kunnen worden tijdens het verloop van een reis. De AIS-apparatuur moet aangesloten worden op één van de COM-poorten van de computer, hij moet signalen afgeven (dus AIS-berichten kunnen ontvangen) en de verschillende parameters (dataoverdrachtssnelheid, bitratio enzovoort) moeten op elkaar zijn afgestemd. Het AIS-apparaat moet de lengte- en breedtegraden, de identificatie en de voortgangssnelheid van de schepen die de ontvangen berichten hebben uitgezonden, in het zogenaamde NMEA-formaat doorgeven. 

Als de verbinding tussen het AIS-apparaat en de computer tot stand is gebracht, en de juiste parameters zijn ingesteld (zie daarvoor ook de handleiding van Uw AIS) kan het AIS-signaal van schepen worden afgebeeld in de overzichtskaart van PC-Navigo en in de electronische navigatiekaarten. Dat levert de mogelijkheid om de naam, de positie, de vaarrichting en de snelheid van schepen met AIS in de europese vaarwateren nauwkeurig weer te geven. 

Als ZOWEL een AIS als een GPS worden gebruikt, verdient het aanbeveling de "dubbeling" van het signaal van de eigen scheepspositie te voorkomen, ofwel door de GPS uit te schakelen of af te koppelen, of door het eigen-schip-signaal van de AIS uit te schakelen.

Bediening van de AIS-Module

Met met submenu <AIS> start en beheert U de AIS-module in PC-Navigo. Het AIS-scherm wordt zichtbaar, met daarin drie keuzes: het instellingenscherm, het aan- en uitschakelen van de AIS-signalen in beeld en het tonen van de "AIS-labels". 

Het instellingenscherm heeft twee tab-bladen: Log en Instellingen. In het Instellingen blad dient U met de knop <AUTOMATISCH MET AIS VERBINDEN> (eenmalig) de COM-poort te laten kiezen, de snelheid in te laten stellen en de Databits, stopbits en pariteit op te laten geven. Als U daartoe technisch in staat bent, kunt U die instellingen natuurlijk ook zelf ingeven door onder VOORKEUREN naar de AIS-instellingen te gaan (zie daarvoor ook de handleiding van Uw AIS). 

Daar kunt U handmatig een aantal instellingen van de AIS instellen (COM-poort, BAUD-rate, Databits, Stopbits en Parity van het AIS-signaal). U kunt ook kiezen voor het wel of niet opslaan van zojuist gewijzigde instellingen en voor het automatisch inschakelen (autostart) van de AIS-verbinding bij het starten van PC-Navigo. 

Boven op het INSTELLINGEN blad krijgt U in het tekstveld te zien of er inderdaad een NMEA-signaal wordt ontvangen (U ziet dan de "ruwe data" voorbijkomen). Als dat het geval is, kunt U - indien de AIS-module onafgebroken op de computer aangesloten is - door het aanklikken van de <Autostart> keuze bij VOORKEUREN de computer zélf laten zorgen voor het opstarten van de AIS-module. Als het programma wordt gebruikt ZONDER een aangesloten AIS, verdient het aanbeveling deze Autostart functie NIET aan te schakelen, omdat anders bij iedere start van het programma eerst alle checks en instellingen opnieuw worden afgelopen (wat tijd kost).

Omdat het vinden van de juiste poort en de juiste instellingen soms een ingewikkelde zaak is - die onder meer afhangt van welke andere gebruikers van compoorten er al actief zijn op de computer - verdient het aanbeveling de  <AUTOMATISCH MET AIS VERBINDEN> knop te gebruiken, die automatisch alle beschikbare com-poorten en alle daarbij mogelijke instellingen een voor een checkt. Daartoe moet de AIS wel zijn aangezet en met de computer verbonden. Let erop, dat een AIS na inschakeling meestal enkele minuten nodig heeft om te "initialiseren". Zet daarom de AIS aan, wacht enkele minuten en laat dan de knop <AUTOMATISCH VERBINDING ZOEKEN MET AIS>  de juiste poort en instellingen zoeken.

Het tabblad <LOG>, biedt de mogelijkheid de AIS-signalen van schepen vast te leggen in een log-bestand, dat U onder een zelf te kiezen naam kunt bewaren om later nog te raadplegen. Met <START LOG Opname> begint U het feitelijke vastleggen. Bij het afspelen van een dergelijk opgenomen logbestand kan de afspeelsnelheid worden ingesteld (zodat een reis van vele uren in enkele minuten kan worden nagelopen).

Weergave

Als het AIS-signaal is ingesteld en door de computer kan worden geïnterpreteerd, kunnen de namen, de posities, de vaarrichtingen en de snelheden van andere schepen die een transponder hebben worden weergegeven in de overzichtskaart of in de electronische navigatiekaart.  De schepen worden met een scherpgepunte driehoek afgebeeld, waarbij de scherpe punt van de driehoek, als het schip vaart, de koersrichting aangeeft. Als U op de informatie-toets (i) en dan op zo'n AIS symbool klikt, worden de achterliggende gegevens van het betreffende schip afgebeeld: scheepsnaam,  Call Sign, navigatiestatus, AIS-type, scheepstype, koers, snelheid, draaisnelheid, scheepslengte en scheepsbreedte.

Ook kunnen de "labels" (dat zijn de tekstveldjes met het Call Sign en enkele gegevens van de overige AIS-schepen) worden in- en uitgeschakeld. In drukke gebieden zal het soms nodig zijn die labels uit te schakelen om te voorkomen dat het beeld "vol loopt".

Vastgesteld is, dat het gebruik van een AIS transponder in samenhang met de electronische kaart grote eisen stelt aan de computer, waarop alles moet worden afgebeeld: waar de GEWONE systeemeisen voor PC-Navigo relatief bescheiden zijn (256 Mb RAM geheugen en geen bijzondere eisen aan de processorsnelheid) moet voor gebruik met een AIS minstens 2 Gb (2000 Mb) RAM-geheugen en een processorsnelheid van tenminste 2,6 GHz beschikbaar zijn! Bij een kleiner geheugen en/of een lagere snelheid kan de weergave vastlopen indien er veel andere AIS-schepen in de omgeving zijn, omdat de processorbelasting dan al gauw 100 % wordt en de processor dus niet meer beschikbaar is voor andere functies van het programma. Het programma gaat dan "stokken" en loopt mogelijk zelfs helemaal vast.

Bij problemen helpt het, de "koers-boven" functie uit te schakelen, evenals de Dieptecijfers in de ENC's UIT en de SCAMIN (schaalfiltering) in de ENC's AAN te zetten, en om eventuele ANDERE programma's die de processor belasten af te sluiten.

AIS en de betrouwbaarheid van de positiebepalingen

NOTA BENE! De lengte- en breedtegraad die de AIS doorgeeft is een GPS-positie van de schepen, zoals die door de transponder wordt uitgezonden. Door de onnauwkeurigheden van de GPS in de transponder kunnen afwijkingen voorkomen tot vele meters. 

Door dit fenomeen is dan ook het zich orienteren op de AIS voor het nauwkeurig vaststellen van de koers van andere schepen, bijvoorbeeld bij tegenkomen, kruisen of oplopen tijdens nachtvaart of varen in de mist, niet aan te raden, te meer niet omdat men met de AIS alleen schepen waarneemt die een transponder voeren, en NIET schepen zonder transponder of andere obstakels. Voor de vaart onder die omstandigheden is het gebruik van radar onmisbaar.



Pictogrammen 

---

De details van Uw route worden schematisch zichtbaar in de beeldmodus PICTOGRAMMEN. Pictogrammen zijn geschematiseerde grafische weergaven van de werkelijkheid. In oudere PC-Navigo-versies waren de Pictogrammen reeksen afzonderlijke afbeeldingen per object. Nu zijn ze samengevoegd tot een schematisch getekende vaarweg, waarin of waaraan de ligging van allerlei objecten op schaal zichtbaar is gemaakt door ze in te tekenen. Deze Pictogrammen kunnen zichtbaar worden gemaakt door het schermpaneel, waarop ze worden afgebeeld, "achter het detailscherm vandaan" te halen met het daartoe bestemde knopje of met het submenu PICTOGRAMMEN. Zo ziet U met één oogopslag de ligging van sluizen, bruggen, havens, kaden, kruisingen, steden en dorpen, zwaaikommen en bunkerstations, terwijl de detailgegevens van al die objecten direct toegankelijk zijn, alweer in schematische vorm: 'verkeersborden' voor de toegestane afmetingen en de maximumsnelheid, borden waarin de beschikbare breedte, hoogte, lengte en diepgang weergegeven wordt, en knoppen waarmee U de telefoonnummers, de marifoonkanalen, de bedieningstijden en andere specifieke informatie kunt 'openen'. 

Van boven naar beneden in de Pictogrammen-lade vindt U de schematische tekeningen van objecten (bruggen, sluizen, kades, steden, ligplaatsen, bunkerstations enzovoort) die op Uw route liggen (of langs de vaarweg waarin U aan het bladeren bent). In het detailscherm zelf, rechts, treft U de bij ieder pictogram behorende gegevens aan: vaarwegklasse, normaal waterpeil, maximumsnelheid, toegestane afmetingen,  marifoonkanalen waarop lokaal moet zijn afgestemd en eventuele informatiekanalen, de eventueel al afgelegde en nog af te leggen afstand, de verwachte tijd van aankomst bij - en van vertrek vanaf - het volgende "object", de relevante doorvaart-afmetingen, een mogelijk marifoonkanaal van het object zelf, en eventuele telefoonnummers en bedieningstijden voorzover relevant.

Als bediening van een brug of sluis nodig is, knippert de knop met bedieningstijden van die dag. Als de knop NIET knippert, kan het schip de brug gesloten passeren of staat de sluis open. Ook de knop voor de tijdcorrectie zit op dit paneel. Indien er voor het betreffende vaarweggedeelte marifoon-blokkanalen of sectorkanalen gelden of indien er info-kanalen van de vaarwegbeheerder beschikbaar zijn, wordt dit ook in dit paneel weergegeven.

Als er een GPS-ontvanger aangesloten en in werking is, wordt het pictogrammenscherm automatisch op die plaats gesteld, waar het schip zich volgens de GPS-coördinaten bevindt. Voor het uitschakelen van die functie kunt U de GPS bedienen onder <BESTAND> en GPS doen.

Voor het pictogrammenscherm kan een selectie worden gemaakt uit het soort objecten, dat men zichtbaar wil hebben. Daartoe klikt men met de RECHTER muistoets op het kaartvlak en dan op het menu <KUNSTWERKFILTER>. Er verschijnt dan een dialoogscherm, waarin men met aanvinken een keuze kan maken uit de object-typen. Zo kan een beroepsschipper de jachthavens en -ligplaatsen uitschakelen, om de informatie op maat te krijgen voor zijn doeleinden.


Reisplan / Kilometertabel

---

Voor diverse doeleinden (om aan boord mee te nemen als reisplan, routetabel, of om als rapportage te dienen, of om iemand anders de weg te wijzen, of om de gegevens van een route bij de hand te hebben) kan van een eenmaal berekende route de totale lijst met detailgegevens worden weergegeven en/of uitgedraaid met behulp van het submenu REISPLAN. Deze tabel bevat van de route de ligging van ieder object in afstand vanaf de vertrekplaats, de vaarwegnaam, de objectnaam, en een groot aantal detailbijzonderheden, die U voor een deel naar keuze kunt instellen. De "knoppen" bovenaan de pagina staan toe om het overzicht per kolom aan en uit te schakelen zodat U alleen die zaken toont, die voor U relevant zijn. 

Ook de diverse objecten en "kunstwerken" die U in de tabel wil terugzien, kunt U instellen: onder het hoofdmenu <Bestand> en het submenu <Voorkeuren>  kunt U in het tabblad Filter alle zaken aan- of uitklikken, die U in het reisplan opgenomen of juist overgeslagen wil hebben. Indien U een overzicht van dorpen en steden wenst, klikt U die twee zaken aan en de rest uit. Alles, wat niet voor Uw route relevant is - behalve dorpen en steden, natuurlijk - wordt nu uit de tabel weggelaten. Maar indien U b.v. precies inzicht wil hebben in de tijdstippen van brug- en sluispassage, klikt U beweegbare bruggen en sluizen "aan" en alle andere zaken uit. 

Denk erom, dat sommige routes enorme hoeveelheden gegevens kunnen opleveren: als U een reisplan maakt van alle gegevens in de route van Rotterdam naar Sulina of van Berlijn naar Bordeaux, zult U honderden pagina's met details in beeld krijgen, hetgeen nauwelijks verduidelijkend is. Daarom verdient het aanbeveling om naarmate Uw vertrekplaats en bestemming verder uit elkaar liggen, gewenste delen van de route als aparte route op te geven en het reisplan van alléén dat stukje af te drukken.

Onderaan het reisplan worden, indien nodig, nog voetnoten getoond die de betekenis van sommige bijzonderhedencodes verklaren.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 



De knoppenbalk bovenaan het reisplan schakelt de volgende weergave-velden in of uit: 


  Tijdstip van passage.


  Afstand vanaf het vertrekpunt.


  Ligging links of rechts (in de vaarrichting gezien).


  Kilometerraai of (in het Verenigd Koninkrijk) Mile Marker (of indien er geen raai of marker bekend is:   afstand vanaf de oorsprong van de betreffende vaarweg).


  Type plaats of "kunstwerk" (b.v. stad, kade, dorp, brug, sluis enz.).


  Naam van de plaats of van het "kunstwerk".


  Verwijzingen naar voetnoten en/of bijzonderheden.


  Stroming ter plaatse (gemiddeld, bij normale afvoer).


  Marifoonkanaal van brug of sluis of haven.


  Telefoonnummers van brug of sluis.


  Beschikbare doorvaartlengte, -breedte, -hoogte en -diepte.


  Gebruikelijke waterpeil ter plaatse.


  Noodzaak voor bediening (voor sluis of beweegbare brug). Als de brug ongeopend gepasseerd kan worden en/of als de sluis gewoonlijk open staat, is géén bediening nodig.


  Verwijzingen naar voetnoten en/of bijzonderheden in de bedieningstijden.


  Bedieningstijden van de brug of sluis op de berekende dag van passage.


- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 

De laatste knoppen op de knoppenbalk dienen ter aansturing van de printer en om de bestanden te exporteren:


  Printer-instellingen. Deze knop opent een dialoog-scherm, waarin een aantal instellingen van de printer kan worden gewijzigd. Het gaat om de omranding, de marges, en eventuele kop- en voetteksten van de afdruk. NB Omdat dit dialoogscherm direct aan Windows instellingen is gebonden, komt de tekst soms in het engels in beeld.

  Printer. Met deze knop kan de af te drukken tekst worden geprint. Eerst komt een afdrukvoorbeeld op het scherm, waarin men door alle pagina's heen kan lopen om te zien of de afdruk naar wens is. Als dat het geval is, kan de printopdracht naar de printer worden gestuurd met de knop "Print". Met "Close" gaat men weer terug naar het reisplanscherm.

  Exporteert het reisplan naar een .html of .txt bestand. Het (digitale) plan wordt dan leesbaar met behulp van een internet-browser (.html) of een tekstverwerker (.txt). Dat biedt de mogelijkheid om de tabel in ieder ander programma nog verder aan te passen aan de eigen wensen, alvorens hem af te drukken of verder te verwerken.

Met de LEGENDA knop kan de verklaring van een aantal symbolen worden afgebeeld, die - vooral - in de bediening van bruggen en sluizen een rol spelen.

De SLUITEN knop kan bij TOUCH SCREEN computers worden gebruikt om het reisplanscherm te sluiten.



Niveaugrafiek 

---

Als een route berekend is, 'weet' PC-Navigo precies, hoe het niveau van de route verloopt t.o.v. de zeespiegel (NAP, TAW, NN en NGM). Om U te tonen op welke delen van de route U 'opvarend' bent en op welke 'afvarend', kunt U de NIVEAUGRAFIEK raadplegen. Behalve verkeerstechnische zaken (afvaart gaat voor opvaart) kunt U ook zien, of U in een U onbekende sluis op- of afschut, of U bij overnachten ter plaatse aan de benedenzijde of aan de bovenzijde wil liggen, en waar de waterscheidingen zich op Uw route bevinden.  

Als U met de muis op een plaats in de grafiek klikt, ziet U waar in de route het betreffende niveau zich bevindt (onder aan de grafiek staat de naam van het aangeklikte object. Met de pijltjes kunt U desgewenst object voor object de hele route doorlopen).


Afmetingengrafiek

---

In de <Afmetingengrafiek>  wordt getoond, hoe het gebruikte schip zich verhoudt tot de beschikbare doorvaart-afmetingen van de geplande route. De scheepsafmetingen (van boven naar beneden: scheepsbreedte, hoogte/diepgang, en scheepslengte) worden als een blauwe lijn weergegeven, die ruimte laat in de vaarwegbreedte (de zwarte streepjes) en de toegestane scheepsbreedte op de vaarweg (de rode begrenzingen) in de bovenste balk.

In de middelste balk wordt hetzelfde getoond voor de combinatie van kruiphoogte en diepgang: de beschikbare doorvaarthoogte bij bruggen wordt aangegeven met de zwarte streepjes op de plaats in de reis waar zich een brug bevindt, de doorvaartdiepte (b.v. op sluisdrempels) door streepjes ónder de blauwe balk. De ruimte tussen vlak en bodem en tussen stuurhutdak/hoogste punt en brug is dus de ruimte die overblijft tussen de blauwe balk en de streepjes.

LET OP: de beschikbare vaardiepte in rivieren en kanalen wordt meestal als TOEGESTANE diepte weergegeven, omdat er van veel plaatsen geen FEITELIJKE dieptegegevens bekend zijn. In werkelijkheid kan het op een bepaalde plaats dus aanmerkelijk dieper zijn dan getoond wordt!

De onderste balk toont het verband tussen de scheepslengte en de beschikbare doorvaartlengte en de maximaal toegestane scheepslengte op overeenkomstige wijze. Door de weergavevorm is dit verband wat moeilijker zichtbaar.


Bladeren 

---

Met het menu BLADEREN kunt U rechtstreeks, dus zonder een route te plannen, de gegevens in PC-Navigo inzien. Er verschijnt een lijst van vaarwegen, waaruit U de vaarweg naar keuze kunt aanklikken. Als U dat doet, verschijnt in een PICTOGRAMMEN-deelscherm (d.i. een scherm waarin schematisch allerlei zaken worden weergegeven) de gevraagde vaarweg, en alle objecten die daarin te vinden zijn. Door met de  pijltjes, met Page Up of Page Down of met de muis door de lijsten te lopen, kunt U steeds meer details van een vaarweg of een object in beeld brengen, tot en met de telefoonnummers, de marifoonkanalen en de bedieningstijden. In BLADEREN komt U dus in feite rechtstreeks in de gegevensbestanden van PC-Navigo uit. Behalve de ligging van allerlei plaatsen en objekten kunt U op deze manier de volgende gegevens vinden:

infokanalen van de waterbeheerder.






Maximale afmetingen 

---

Als een route eenmaal berekend is, is het vaak van belang precies te weten met welke maximale afmetingen er op ieder deel van de route gevaren mag worden. Als U op MAXIMALE AFMETINGEN klikt, krijgt U, in volgorde van Uw route, een overzicht van de meest kritieke afmetingen op de route en een overzicht van het totaal aantal kilometers of mijlen en het totaal aantal vaardagen en vaaruren. Ook het aantal te passeren sluizen, en de hoeveelheid keren dat bediening nodig was van sluizen en beweegbare bruggen, wordt weergegeven. 

LET OP: de op deze wijze geldende meest kritieke afmetingen zijn die, welke gelden op de volledige route*. Om vast te kunnen stellen welke de grootste scheepsafmetingen zijn, waarmee de afstand van vertrek naar bestemming nog bevaren kan worden, kunt U onder <REKENWIJZE> het submenu <"PASSEN EN METEN"> gebruiken. Dat zoekt automatisch de afmetingen van het grootste schip, dat nog juist tussen vertrekplaats en bestemming kan varen. Daarbij is het overigens mogelijk, dat langs verschillende routes verschillende verhoudingen in afmetingen gelden (b.v. iets langer en smaller langs de ene route, tegenover iets breder en korter langs de andere). Dit komt tot uiting in het AANTAL routes dat met deze routine wordt gevonden. 

* Als er een "via-plaats" is ingegeven, kan men desgewenst ook de trajecten tussen de diverse plaatsen (vertrekplaats, viaplaats, viaplaats.......... viaplaats, bestemming) afzonderlijk inzien: in het overzicht wordt ófwel de reis van begin tot eind getoond, óf een van de samenstellende delen. Voor route-analyse kan deze optie handig zijn.
   




Reissamenvatting 

---

Als een route eenmaal berekend is, is het vaak van belang precies te weten met welke maximale afmetingen er op ieder deel van de route gevaren mag worden. Als U op REISSAMENVATTING klikt, krijgt U, in volgorde van Uw route, een overzicht van de meest kritieke afmetingen op de route en een overzicht van het totaal aantal kilometers of mijlen en het totaal aantal vaardagen en vaaruren. Ook het aantal te passeren sluizen, en de hoeveelheid keren dat bediening nodig was van sluizen en beweegbare bruggen, wordt weergegeven. 

LET OP: de op deze wijze geldende meest kritieke afmetingen zijn die, welke gelden op de volledige route*. Om vast te kunnen stellen welke de grootste scheepsafmetingen zijn, waarmee de afstand van vertrek naar bestemming nog bevaren kan worden, kunt U onder <REKENWIJZE> het submenu <"PASSEN EN METEN"> gebruiken. Dat zoekt automatisch de afmetingen van het grootste schip, dat nog juist tussen vertrekplaats en bestemming kan varen. Daarbij is het overigens mogelijk, dat langs verschillende routes verschillende verhoudingen in afmetingen gelden (b.v. iets langer en smaller langs de ene route, tegenover iets breder en korter langs de andere). Dit komt tot uiting in het AANTAL routes dat met deze routine wordt gevonden. 

* Als er een "via-plaats" is ingegeven, kan men desgewenst ook de trajecten tussen de diverse plaatsen (vertrekplaats, viaplaats, viaplaats.......... viaplaats, bestemming) afzonderlijk inzien: in het overzicht wordt ófwel de reis van begin tot eind getoond, óf een van de samenstellende delen. Voor route-analyse kan deze optie handig zijn.
   




Voorafgaande verzoeken

---

Als Uw route berekend is, is duidelijk óf er wellicht bruggen en/of sluizen in Uw route voorkomen, waarvan de bediening op Uw gewenste tijdstip van passage vooraf moet worden aangevraagd (de zogenaamde "bediening na voorafgaand verzoek"). Enkele vaarwegen in Frankrijk vereisen daarenboven ALTIJD melding voorafgaand aan passage.

Als er ergens "voor-gemeld" moet worden, wordt dit getoond met behulp van de waarschuwings-iconen: van de vijf waarschuwingen knippert dan (onder andere) de vierde:

De gegevens van de route, die PC-Navigo bijeenzoekt, bevatten óók de telefoonnummers van de betreffende bruggen en sluizen. Door te klikken op het knipperende waarschuwingsicoon of met het menu < Voorafgaande verzoeken> wordt de gehele lijst met de te bellen telefoonnummers in beeld gebracht, zodat men gemakkelijk toegang heeft tot de juiste nummers.

NB. Soms kan één verzoek - aan het eerste kunstwerk in een bepaalde serie - volstaan om bediening bij ALLE kunstwerken die erop volgen te regelen. Voor de zekerheid worden echter ALLE kunstwerken getoond, waarvan een VERSCHILLEND telefoonnummer bekend is. Vraag bij aanmelding daarom altijd naar het bereik van de toegezegde bediening.

LET OP: in sommige regio's (waaronder vrijwel ALLE kleinere vaarwegen in Frankrijk) moet ALTIJD vooraf worden aangemeld als men een of meer sluizen wil passeren. Als men aangeeft géén gebruik te willen maken van bediening na voorafgaand verzoek, zal men in deze regio's dus NERGENS doorgelaten worden. Daarom verdient het aanbeveling om bij eerste planning het gebruik willen maken van bediening op verzoek in te schakelen, om te voorkomen dat men routemogelijkheden over het hoofd ziet.


Areaalkaart 

---

Als Uw schip, met zijn specifieke afmetingen en vaarsnelheid, op een bepaalde standplaats ligt, kunt U PC-Navigo laten uitrekenen, welke waterwegen vanuit die standplaats bereikbaar en bevaarbaar zijn. U krijgt dan als het ware een kaart van het AREAAL, dat voor dát specifieke schip bevaarbaar is. In de overzichtskaart wordt dat areaal in de contrasterende kleur groen weergegeven. Vanuit de AREAALKAART kunt U eventueel rechtstreeks naar de AREAALLIJST.


Areaallijst 

---

In de Areaallijst zijn de details van het voor U bevaarbare AREAAL netjes gegroepeerd weergegeven. Door op de 'kop' (de bovenkant of titel) van een bepaalde kolom te klikken (b.v. de kolom "afstand") wordt de lijst gesorteerd in volgorde van oplopende afstand. Klikt U daarentegen op de kolom Tijd, dan wordt de lijst gesorteerd aan de hand van de vaartijd naar de objecten toe. De selectie van de SOORT objecten, die U in de areaallijst opgenomen wil zien, kunt U onder VOORKEUREN instellen. Ook daar geldt: hoe meer verschillende objecten U wil zien, des te onoverzichtelijker wordt de lijst!

LET OP: bij lange lijsten kan de sorteerslag even tijd in beslag nemen, omdat de computer dan een enorme hoeveelheid gegevens moet onderzoeken.


Stremmingenoverzicht 

---

Op veel vaarwegen gelden periodiek sluitingen die dienen om onderhoud te kunnen plegen aan de bruggen en sluizen. Veel van die sluitingen worden vooraf gepland en bekend gemaakt via de "Berichten aan de Scheepvaart". Deze berichten worden door NoorderSoft dagelijks bijgehouden en alle stremmingen, die vooraf bekend worden gemaakt en die langer dan enkele uren duren, worden in een stremmingenbestand geplaatst. Dit bestand kan door de gebruiker van PC-Navigo worden opgehaald via het hoofdmenu OPTIES onder STREMMINGEN DOWNLOADEN, of via onze internetsite www.noordersoft.com. Zodra de stremmingen zijn opgehaald, zal PC-Navigo op een gevonden route altijd kijken, of er ergens op de route stremmingen voorkomen. Als dat het geval is, zal het programma de gebruiker vragen of er berekend moet worden, wat het beste alternatief voor de stremming is (wachten of omvaren) en dit berekenen. 



De lijst van stremmingen kan ook visueel worden geraadpleegd met dit STREMMINGENOVERZICHT. Nodig is dat niet: als op een route een stremming wordt gevonden, meldt PC-Navigo dit aan de gebruiker en biedt de keuze om om te varen óf af te wachten tot het einde van de stremming óf de stremming te veronachtzamen (voor het geval met uitsluitend met analyses van routes bezit is). Als een route gevonden is, wordt dit overzicht ook door PC-Navigo geraadpleegd en worden díe stremmingen, die zich in de route bevinden ten tijde van de passage, in een lijst gepresenteerd. Men kan met behulp van de drukknop onderaan de lijst de route direct herberekenen, waarbij dan met de stremmingen rekening wordt gehouden. Als het sneller is om op het einde van de stremming te wachten, laat PC-Navigo de gebruiker wachten; is het echter sneller om een andere route te varen om de stremming te omzeilen, dan wordt die andere route gepresenteerd.

Als de route gehandhaafd wordt, verschijnen eventuele stremmingen als rode bolletjes met een uitroeptekentje erin in de kaart. Door erop te klikken krijgt men informatie over de plaats en de duur van de stremming.

Vanaf 2010 worden behalve de "échte" stremmingen ook de bruggen opgenomen, die "niet bediend" worden gedurende een geplande tijd. Schepen die onder zo'n gesloten brug door kunnen varen worden dan doorgelaten, maar voor schepen die te hoog zijn en waarvoor dus bediening nodig is, wordt de betreffende brug gestremd.

Wie géén rekening wenst te houden met actuele stremmingen - of wie geen mogelijkheid heeft de stremmingen regelmatig te downloaden zodat het bestand actueel blijft - kan de stremmingen uitschakelen met het menu KORTE STREMMINGEN WISSEN. Dit menu maakt het stremmingenbestand leeg, op díe stremmingen na, die (voorlopig) blijvend zijn: vaarwegen die voor meerdere jaren afgesloten zijn of sluizen, die voorlopig langdurig buiten gebruik zijn. 

PC-Navigo's STREMMINGENSERVER met behulp waarvan de geldende stremmingen kunnen worden opgehaald is bereikbaar op het serveradres ftp.vuurwerk.nl maar eenvoudiger is het de stremmingen rechtstreeks door het programma te laten downloaden via het menu OPTIES en het submenu STREMMINGEN DOWNLOADEN. In versie 2011 is het adres van de stremmingenserver instelbaar onder VOORKEUREN, COMMUNICATIE-PARAMETERS.


GPS-Monitor 

---

Veel mensen gebruiken de waarden van de GPS als "instrumentenpaneel" voor de vaart: met name de snelheid, maar vaak ook de uiteindelijke aankomsttijd (ETA) worden veelvuldig uitgelezen. Om ervoor te zorgen, dat deze gegevens ALTIJD duidelijk zichtbaar in beeld kunnen zijn, kunnen ze in een apart hulpschermpje worden weergegeven, de zogenaamde <GPS-Monitor>. Van die monitor kunnen bij <Voorkeuren> de afmetingen, lettergroottes, kleuren en de transparantie van het schermpje worden ingesteld. Zo kan iemand bij wie het beeldscherm eigenlijk iets te ver van de stuurstand verwijderd is, ervoor zorgen dat door de grotere instelling van de cijfers de snelheid toch altijd leesbaar is. Het transparante scherm zorgt ervoor, dat er geen kaart-informatie "verdwijnt" achter het scherm. 

Vooral bij het gebruik van het dynamisch reisplannen zal de gebruiker af en toe een blik op de GPS-waarden willen kunnen werpen om een goed beeld van het verloop van de reis te houden: 

Meer dan gebruikelijke vertragingen als gevolg van beschikbare diepte;

Natuurlijk zijn alle berekeningen statistische gemiddelden. Toch zal in de praktijk blijken, dat de duur van een route zich met de bovenstaande factoren goed laat inschatten, ook - en zelfs juist - bij zeer lange routes.

PC-Navigo biedt de mogelijkheid om onder REKENWIJZE "handmatig" het berekenen van een route te starten. Nodig is dat niet meer, want zodra alle noodzakelijke gegevens bekend zijn, rekent PC-Navigo ook zelfstandig al een route uit (namelijk die route, die in het detailscherm van de plan-modus in het overzichtskaartscherm ingesteld staat).

In het hoofdmenu REKENWIJZE staan U de volgende submenu's ter beschikking:

Snelste Route
Kortste Route
Optimale Route
Toeristische Route
Dichtstbijzijnde...
Zoekcriteria
"Passen en Meten"


Dynamisch reisplannen

---

Het reisplan dat wordt berekend om vanuit een bepaalde vertrekplaats of vanuit de GPS positie een bestemming te bereiken, wordt berekend op basis van een aantal aannames omtrent de te varen snelheid, de mogelijke soorten oponthoud onderweg en de te verwachten invloeden van stroming en drukte. Uiteraard zullen de werkelijke waarden vaak afwijken van de aangenomen gemiddelden.

De GPS geeft daarbij de mogelijkheid om tijdens de reis op ieder willekeurig punt te vergelijken op welk tijdstip de passage van dat punt was GEPLAND en op welk tijdstip deze WERKELIJK plaatsvindt. Wijkt de planning méér dan een bepaalde waarde af van de werkelijkheid (standaard ingesteld op 10 minuten afwijking, maar bij <Voorkeuren>  kan men deze waarde desgewenst aanpassen), dan kan men ervoor kiezen de rest van de reis met de juiste waarden opnieuw te berekenen. Vanaf het passagepunt wordt dan het overblijvende deel van de reis berekend.

Omdat in werkelijkheid afwijkingen herhaaldelijk kunnen optreden (b.v. bij een oponthoud voor een sluis zal na tien minuten langer wachten dan oorspronkelijk aangenomen de herrekening al worden voorgesteld, en tien minuten later nóg eens, en weer tien minuten later opnieuw, enzovoort) kan het de voorkeur krijgen om de herrekening niet iedere keer te hoeven bevestigen, maar vooraf goed te keuren. Dit kan men doen door bij voorkeuren de optie voor het sowieso herrekenen aan te klikken, waarna PC-Navigo zonder toestemming te vragen het restant van de reis opnieuw berekent.

NB. Het dynamisch reisplannen gaat uit van precieze afstanden en posities. Omdat noch alle vaarweggegevens, noch de GPS-positie onder alle omstandigheden even betrouwbaar zijn, kan een plotselinge afwijking tussen het reisplan en de werkelijkheid LIJKEN op te treden, die in werkelijkheid niet of in mindere mate optreedt. Dit zal onder andere het geval zijn in situaties, waarin de brongegevens van de vaarweg onnauwkeurig zijn of waarin de afstandstabellen van de betreffende vaarwegauthoriteit niet kloppen: dan wordt namelijk een ANDERE afstand gebruikt voor de berekeningen als die, welke voor de verplaatsing van het schip werkelijk afgelegd is. Het dynamisch reisplannen raakt van zulke afwijkingen af en toe "in de war". In voorkomende gevallen kan men dan het dynamische proces beter uitschakelen en uitgaan van het oorspronkelijke plan (waarin de verschillen in afstand zich uiteindelijk uitmiddelen).



Snelste Route 

---

Als U de SNELSTE ROUTE wilt weten, berekent PC-Navigo hoe U op het eerst mogelijke tijdstip op Uw bestemming kunt komen, óók als daarvoor een omweg moet worden gevaren om tijdwinst te boeken. Het programma berekent van ieder stukje vaarwater in Europa of U er kunt varen, en zo ja hoe lang U over dat stukje zult doen, rekening houdend met alle factoren. Door van alle 'kruispunten' alle mogelijke manieren om er te komen uit te rekenen en daarvan de snelste te kiezen, werkt PC-Navigo zich als het ware 'langzaam' naar Uw bestemming. Dat langzaam is natuurlijk relatief: het hele proces duurt misschien een of twee seconden! Het resultaat is de snelste manier om ter plaatse te komen met de door U opgegeven vertrektijd en dagelijkse vaartijd.

Het gebeurt overigens wel, dat kleine wijzigingen in vertrektijd of in het aantal dagelijks te varen uren grote gevolgen hebben voor de te kiezen route. Zo zal iemand met een redelijk snel schip, die zo lang mogelijk wil varen, al gauw over de Rijn naar midden-Frankrijk worden gestuurd, terwijl iemand, die zo'n twaalf tot veertien uur per dag vaart, meestal over de Maas wordt geleid. De bedieningsregimes van sluizen, verschillen in toegelaten en haalbare snelheid, en de nog bestaande zondagssluiting voor beroepsvaart in België verklaren zulke verschillen. Experimenteert U daarom rustig enige tijd met verschillende vaarregimes en vertrekmomenten, en U leert al snel zien welke factoren Uw vaarsnelheid zoal bepalen.

Wat U óók kunt afleiden uit de rekenresultaten, is dat het soms niet veel oplevert om zo snel mogelijk te varen: als U na enige tijd tóch drie kwartier zult moeten wachten op de opening van een bepaalde brug, kunt U wellicht brandstof en milieu sparen door enige tijd rustig aan te doen. Uw beloning is financiëel (minder gasolie), ecologisch (minder vervuiling) en U hoeft niet zo lang te wachten bovendien.


Kortste Route 

---

Als U de KORTSTE ROUTE berekent, telt PC-Navigo eenvoudigweg de lengtes van alle stukje vaarweg bij elkaar op, en selecteert dan de kortste verzameling die U op Uw bestemming brengt. U moet daarbij wel bedenken, dat 'kortste' voor de computer ook echt kortste betekent. Al is een route over 100 sluizen en met allerlei obstakels en beperkingen maar 100 meter korter dan een andere, die véél sneller te bevaren is, dan nog is kortste domweg kortste! De optie KORTSTE ROUTE geeft vaak wel goede informatie over alternatieven voor de SNELSTE ROUTE; als U zo'n alternatief wilt bevaren, is het een tip om een plaats langs Uw kortste route als via-plaats op te geven en daarna de SNELSTE ROUTE opnieuw te berekenen. Op die manier vermijdt de computer tijdrovende uitstapjes, en levert hij toch de alternatieve route als uitkomst (voorbeeld: de kortste route naar Kortrijk voert door de stadswateren van Gent; als we Gent als via-plaats opgeven en de SNELSTE route kiezen, worden we - terecht - over de ringvaart gestuurd).

Let bij het berekenen van de kortste route altijd even op Uw aankomstdatum (in de Pictogrammen of aan het eind van Uw reisplan). Immers, omdat de computer geen rekening houdt met het tempo, waarin Uw reis verloopt, bestaat er altijd een risiko dat U met langdurige wachttijden geconfronteerd wordt. Dat is bijvoorbeeld het geval bij vaarwegen, die gedurende een deel van het jaar gesloten zijn voor de scheepvaart. Om die reden verdient het aanbeveling de kortste route altijd even te vergelijken met de snelste!


Optimale Route 

---

Iets ingewikkelder dan de snelste route en de kortste route is de OPTIMALE ROUTE. In deze rekenwijze bepaalt PC-Navigo, hoe een schip met het relatief kleinste aantal draaiuren van de motor toch zo snel mogelijk op de plaats van bestemming kan komen. Allerlei wachttijden voor bruggen en sluizen - vooral die, waarbij men langer dan enkele minuten moet wachten, zodat de motor uit kan - wegen minder zwaar dan de uren, die men varend doorbrengt. Omwegen worden dus vermeden, als door enkele uren wachten vele uren varen bespaard kunnen worden. Zo is de OPTIMALE ROUTE vaak het beste alternatief tegenover de snelste route. 

Vooral voor schepen die niet continu varen maar die doorgaans stilliggen voor de nacht kan deze route voordelen bieden. Omdat de motor-uren tellen, maar de stillig-uren niet, wordt gezocht naar het beste optimum, waarbij bruggen en sluizen die geen nachtelijke bediening hebben worden benut als overnachtingsplaats. Zo wordt een efficiente route gecombineerd met het vaarregime van het schip.


Toeristische Route 

---

Als U niet voor Uw beroep vaart, en als toervaarder de drukke propvolle waterwegen juist wil vermijden - waarmee U dikwijks zowel Uzelf als de beroepsvaarders een plezier zult doen - ware het aangenaam om zo weinig mogelijk op beroepshoofdvaarwegen terecht te komen. De verhalen over het drukke Prinses Margrietkanaal zijn intussen helaas maar al te bekend. PC-Navigo kan met TOERISTISCHE ROUTE goede alternatieven zoeken voor alle drukke hoofdvaarwegen, waardoor men met een toerjacht zo weinig mogelijk 'in het vaarwater' van vrachtschepen hoeft te komen en zelf geen last heeft van de golfslag en het jagen en jachten van het beroepsverkeer.

In feite wordt berekend of de plaats van bestemming redelijkerwijs bereikbaar is met vermijding van grootschalige vaarwegen: hoe hoger de klasse van de vaarweg, hoe langer de "omweg" die acceptabel wordt gevonden. 


Dichtstbijzijnde... 

---

Een extra mogelijkheid van de formule, die de arealen berekent, vind U in het submenu DICHTSTBIJZIJNDE... Als U hierop klikt, moet U eerst kiezen vanuit welk UITGANGSPUNT U wil zoeken: dat kan de vertrekplaats van een geplande route zijn (b.v. om te zien waar het eerst gepasseerde bunkerstation langs de route zit) óf een te selecteren plaats op de route (bijvoorbeeld om onderweg te zien, welk bunkerstation U kunt gebruiken om even bij te tanken) óf Uw GPS-Positie (bij een aangesloten GPS: de plaats waar U zich bevindt).

Ernaast ziet U een keuzelijstje waarin U kunt aanklikken naar welk soort plaats of object U op zoek bent. Als het erom te doen is uit te zoeken, waar U brandstof kunt bunkeren, markeert U de plaats waar Uw schip zich bevindt als vertrekplaats, en klikt U in DICHTSTBIJZIJNDE simpelweg BUNKERSTATION aan, enzovoort. In volgorde van afstand krijgt U binnen een seconde de lijst met bunkermogelijkheden in beeld. Op deze manier kunt U natuurlijk alle andere voorzieningen ook vinden. De voorzieningen die U kunt zoeken zijn:

Alles (het bevaarbaar areaal)
Stad
Dorp
Beroeps/laad- en loskades
Haven
Containerterminal
Jachthaven
Jachtligplaats
Bunkerstation
Peilschaal


Stad 

---

Als STAD zijn opgenomen plaatsen met een behoorlijk belang in de betreffende regio (dus ook als het eigenlijk grote dorpen zijn!).


Dorp 

---

Als DORP zijn opgenomen alle kleinere plaatsen langs de route.


Beroepsligplaats 

---

Als beroepsligplaats zijn opgenomen de door de vaarwegbeheerder tot ligplaats voor de beroepsvaart aangewezen plaatsen. Meestal betreft het afmeer-gelegenheden. In de Duitse rivieren worden soms echter ook plaatsen, die nauwelijks meer zijn dan ankerplaatsen, als formele ligplaatsen aangeduid (b.v. in de Moezel). 
In Frankrijk worden de ligplaatsen uitsluitend opgenomen als zij voldoende diepgang hebben voor een normaal geladen beroepsschip.


Haven 

---

Als HAVEN zijn opgenomen alle als zodanig door de vaarwegbeheerder aangeduide plaatsen voor de beroepsvaart.


Containerterminal

---

Als CONTAINERTERMINAL zijn opgenomen alle als zodanig door de vaarwegbeheerder aangeduide plaatsen die volledig zijn gereserveerd voor de container-overslag. Vaak bestaat voor dergelijke terminals een vaarverbod voor schepen, die NIET bij de containeroverslag betrokken zijn.



Jachthaven 

---

Als JACHTHAVEN zijn opgenomen alle jachthavens en beschutte havens die uitsluitend of voornamelijk door de pleziervaart worden gebruikt.

Als aanvullende bron van informatie over de VOORZIENINGEN en DIENSTVERLENING in jachthavens is in een aantal landen een extra gegevensbestand beschikbaar, waarin informatie over de jachthavens is opgenomen, zoals de beschikbaarheid van (passanten)ligplaatsen, de aanwezigheid van voorzieningen op de steigers, de beschikbaarheid van reparatie- en onderhoudsmogelijkheden en vaak ook informatie over tarieven en dergelijke. Wie deze aanvullende jachthavengegevens in zijn licentie heeft, kan met behulp van de INFORMATIE-KNOP toegang krijgen tot deze detail-gegevens.


Jachtligplaats 

---

Als JACHTLIGPLAATSEN zijn opgenomen alle afmeergelegenheden, aanlegplaatsen en andere, voor jachten speciaal geschikte, ligplaatsen.



Bunkerstation 

---

Als BUNKERSTATION zijn opgenomen alle bunkerstations voor de beroepsvaart, alsmede tank-gelegenheden voor de watersport.


Peilschaal

---

Op veel plaatsen wordt de beschikbare vaardiepte en de beschikbare doorvaarthoogte afgeleid van lokale Peilschalen, ook wel "Pegels" of waterstandmeters genoemd. Indien dat het geval is, wordt de meest nabijgelegen peilschaal gevonden door hier Peilschaal te selecteren.


Zoekcriteria 

---

De factoren, die maatgevend zijn voor het berekenen van routes en arealen, zijn de scheepslengte, de scheepsbreedte, de scheepshoogte, de diepgang en de kruissnelheid. Al deze zaken kunnen er de reden van zijn, dat een schip een bepaald traject niet - of niet snel genoeg - kan bevaren. 

Met PC-navigo kan de computer zelf berekenen, waarom een bepaald traject niet bevaren kan worden. Als niet onmiddellijk een verbinding gevonden wordt, onderzoekt de software of zo'n verbinding wél gevonden wordt als met andere vaartijden gevaren wordt, en als dat nóg niet het geval is, wordt stapsgewijs berekend met welke scheepsafmetingen wél een bevaarbare route wordt gevonden. 

In het dialoogvenster dat geopend wordt als U ZOEKCRITERIA aanklikt kunt U het rekening houden met respectievelijk de MAXIMALE LENGTE, MAXIMALE BREEDTE, MAXIMALE HOOGTE, MAXIMALE DIEPGANG, BESCHIKBARE (SCHUT)LENGTE, BESCHIKBARE DOORVAARTBREEDTE, BESCHIKBARE DOORVAARTHOOGTE EN BESCHIKBARE DIEPTE één voor een, of groepsgewijs, ook nog handmatig 'uitschakelen'. Zo kunt U stap voor stap analyseren waar, en in welk soort afmeting, een blokkade optreedt in de door U te bevaren routes. 

In het Verenigd Koninkrijk bestaat het begrip "grootste toegestane afmeting" niet; daar worden "aanbevolen afmetingen" bekendgemaakt door British Waterways. De impact op de routeplanning is overigens vergelijkbaar: als een schip, waarmee een route wordt gepland, groter is dan de aanbevolen afmetingen, is het verstandig om vooraf de vaarwegbeheerder te raadplegen.

Van een gevonden route kan in BEELD, MAXIMALE AFMETINGEN, ingezien worden waar de 'flessenhals' zit. Dit levert snel gegevens over de knelpunten op.

Vergeet U niet om uitgeschakelde criteria na Uw analyses weer IN te schakelen; zou U dat NIET doen, dan bestaat het risico dat de computer een volgende route berekent zonder de betreffende afmetingen in ogenschouw te nemen. Dat kan wel eens onaangename verrassingen opleveren tijdens de vaart! 

De zoekcriteria kunnen ook in het overzichtskaartscherm zichtbaar worden gemaakt: namelijk in de "plan-modus" van het detailoverzicht rechts. De maximale lengte, breedte, hoogte en diepgang en de beschikbare lengte, breedte, hoogte en diepte kunnen ook daar worden in- en uitgeschakeld:





"Passen en Meten"

---

Op vrijwel alle vaarwegen gelden beperkingen aan de afmetingen van schepen die er kunnen en/of mogen varen. Om de computer te laten berekenen, hoe groot een schip mag zijn voor een bepaalde route is een hele reeks herhaald uitgevoerde berekeningen nodig, die de verschillende afmetingen van een schip steeds met kleine stapjes ophogen om zo vast te stellen, wat voor ieder van die afmetingen de grootste is, die nog kan passeren. 

Als een route wordt berekend tussen twee opgegeven plaatsen en de computer kan voor het opgegeven schip en binnen de opgegeven vaartijden géén bevaarbare verbinding vaststellen, wordt in drie stappen antwoord gezocht op de vraag met welke afmetingen men dan wél de bestemming kan bereiken:

  Allereerst wordt, indien de dagelijkse vaartijd die is opgegeven minder bedraagt dan 24 uur, opnieuw gekeken of er met verruiming van die vaartijd wél een verbinding gevonden wordt; de onmogelijkheid om de bestemming te bereiken zou immers kunnen liggen aan brug- of sluisbediening, die uitsluitend buiten de opgegeven tijden mogelijk is of die uitsluitend op verzoek, of tegen betaling, of voor andere soorten vaarweggebruikers mogelijk is. Blijkt dat het geval, dan wordt de balk met waarschuwings-iconen getoond, waarin dan het TWEEDE icoon (met de klok) roodomrand knippert: Door erop te klikken, krijgt men de mogelijkheid de dagelijkse vaartijden te verruimen, zodat de verbinding vastgesteld kan worden;

   Als zelfs met verruimde tijden geen verbinding wordt gevonden, zou dat te wijten kunnen zijn aan de noodzaak om een deel van het parcours over open zee af te leggen (terwijl bij het schip is opgegeven dat men dat wil of kan); in dat geval zal van de balk met waarschuwings-iconen het DERDE icoon (met de golf) roodomrand knipperen: door erop te klikken krijgt men een schermpje waarin men de noodzakelijke wijziging kan doorvoeren, zodat de verbinding vastgesteld kan worden;

   Als óók met deze verruiming géén verbinding wordt gevonden, dan wordt de balk met waarschuwings-iconen getoond met het EERSTE icoon rood knipperend. Dat wil dan zeggen dat er voor een schip met de OPGEGEVEN afmetingen in ieder geval GEEN bevaarbare verbinding is gevonden. Dan kunt U de computer laten vaststellen, welke de grootste afmetingen zijn van het schip, dat nog wél op de bestemming kan geraken. We hebben dat "Passen en Meten" genoemd. Als die grootste afmetingen zijn vastgesteld, worden ze vergeleken met de opgegeven scheepsafmetingen, en wordt aan de gebruiker teruggemeld met welke scheepsafmetingen de  route wél bevaren kan worden. De gebruiker kan dan zien, of (bijvoorbeeld door inzinking, klapbare delen of ballast) er aan de "tekorten" iets te doen is.






De gevonden route(s) worden in het Passen en Meten-scherm weergegeven. Door één (of meer) van die routes te selecteren, kunt U met de gevonden routes verder werken (en bijvoorbeeld de afmetingen van Uw schip aanpassen, de tijden weer in overeenstemming brengen met Uw wensen, enzovoort). U selecteert een route door het selectievakje erachter aan te vinken en het Passen en Meter-scherm te sluiten.

Omdat het berekenen van deze grootst mogelijke afmetingen soms veel rekenslagen vergt, kan het op tragere computers een relatief langdurig proces zijn. Daarom wordt tussentijds gevraagd, of de gebruiker dóór wil gaan met deze rekenslagen of er de voorkeur aan geeft zelf een andere route in te geven.

Als er ook ná deze rekenslagen geen route wordt gevonden, liggen vertrekplaats en bestemming (of één van de viaplaatsen) in een deel van het vaarwegennetwerk, dat niet in verbinding staat met de overige delen. 

Vaak levert het zoeken van de grootst mogelijke afmetingen niet één, maar meerdere routes op, soms wel vier of meer. In dat geval zijn er verschillen in de VERHOUDINGEN tussen de diverse scheepsafmetingen: een schip van 85 meter lengte kan langs een gegeven route varen, maar zal dan in breedte beperkt zijn tot bijvoorbeeld 8,20, terwijl een andere route een breedte van 8,50 toelaat, maar alleen voor schepen die korter zijn dan 80 meter. Zo ook met de hoogte en diepgang. Als alle vier de dimensies op verschillende plaatsen verschillende maxima opleveren, is het vergelijken van de afmetingen met die van het eigen schip soms nog een hele puzzel....


Opties 

---

In het hoofdmenu OPTIES zijn een paar zaken samengebracht, die de inzagemogelijkheden en de rekenwijzen van PC-Navigo nog verder kunnen verfijnen. Zo kunt U de software nog beter aanpassen aan Uw wensen en aan de actuele omstandigheden. Tot Uw beschikking staan:

Zoeken
Bladeren
Tijdelijke instellingen
Taalkeuze
Omstandigheden
Stremmingen downloaden 
Korte stremmingen wissen
Voorkeuren
Legendae


Zoeken 

---

Zoeken kan in PC-Navigo langs vier verschillende ingangen: via het bestand van VAARWEGEN, via het bestand van OBJECTEN/PLAATSEN in die vaarwegen, via de KAART of rondom de GPS-positie (als een GPS signaal ontvangen wordt. 

Dat komt omdat de bestanden in PC-Navigo opgebouwd zijn in een aantal "lagen": de eerste laag bevat alle vaarwegen, met de gegevens die bij die vaarwegen horen (zoals stroomsnelheid, maximum snelheid, maximale afmetingen, waterpeil en dergelijke). De tweede laag zijn de plaatsen en objecten, die in of aan zo'n vaarweg gelegen zijn, weer met de bijbehorende gegevens: doorvaartafmetingen, marifoonkanalen, telefoonnummers, coördinaten en dergelijke) De derde laag zijn algemene gegevens die de computer nodig heeft om allerlei zaken te berekenen: codes voor de aard van ieder object, feestdagentabellen, matrixen van de vaarduur en de afstand tussen knooppunten, de identificatie van alle vaarwegen en objecten, enzovoort enzovoort. Met de laatste laag heeft U niet veel te maken, maar door het onderscheid tussen de VAARWEGEN en de PLAATSEN en OBJECTEN moet U wel vooraf bedenken, of U zoekt aan de hand van een vaarwegnaam of van een plaats- of objectnaam. Zo zoekt U de Amstel in de vaarwegenlijst, maar de Berlagebrug in de objectenlijst.

Als men op een van deze keuzen klikt, krijgt men de mogelijkheid om de gezochte vaarweg hetzij in te typen, hetzij in de lijst op te zoeken, hetzij in de kaart aan te klikken. De OBJECTEN/PLAATSEN kan men intypen, waarna PC-Navigo een lijstje presenteert van alle objecten, waarin de opgegeven naam voorkomt. Door de cursorbalk op de gewenste naam te plaatsen en te klikken, kiest U de betreffende plaats en kunt U nadere details ervan inzien. Met de rechter muisknop kunt U het menuutje openen waarmee U zo'n plaats kunt 'markeren' als Uw vertrekplaats, bestemming, via-plaats of te vermijden plaats. 

Plaats/Object
Vaarwater
In kaart
GPS-positie


Plaats/Object 

---

Bij het zoeken op plaatsnaam of objectnaam kunt U in het invulveld de door U gezochte plaats (of brug, of sluis, of haven) intypen. Er wordt dan een lijstje gepresenteerd met namen, die aan Uw spellingswijze voldoen. Een déél van de naam kan ook: als U "Berlage" intypt, krijgt U alle namen van alle objecten te zien waar deze lettercombinatie in voorkomt, dus ook de Berlagebrug. Met accenten, leestekens en hoofd- of kleine letters hoeft U géén rekening te houden: als U "Sete" intypt, krijgt U de plaats Sète in Frankrijk, maar ook de Boalseterhimbrug, waar toevallig dezelfde letters in staan.

Door er één met de cursor aan te wijzen, kunt U deze plaats selecteren. Met de rechtermuistoets laat de plaats zich vervolgens "markeren" als Vertrekplaats, Bestemming, Via-plaats of Mijden-plaats. Door erop te dubbelklikken gaat U naar de bijzonderheden van die plaats in het BLADEREN-scherm.

LET OP: In PC-Navigo kunt U de namen van vaarwegen en objecten weergeven in de LOKALE taal (dus sluizen in Duitsland in het duits, in Frankrijk in het frans en in Nederland in het Nederlands) óf in Uw voorkeurstaal (waarbij in Duitsland bijvoorbeeld "Schleuse Charlottenburg Berlin" weergegeven wordt als "Sluis Charlottenburg Berlijn"). Deze keuze heeft gevolgen voor het zoeken op naam: als de namen in de lokale talen staan, zou U moeten zoeken naar "Berlin" om de sluis in het voorbeeld te vinden; staan de namen in Uw voorkeurstaal, dan zou U "Berlijn" moeten intypen! Houdt daarom rekening met de mogelijk afwijkende schrijfwijzen in andere talen!


Vaarwater 

---

Als U op vaarwater wilt zoeken, krijgt U eenvoudig de lijst met alle vaarwateren in beeld. Door de cursor op het gewenste water te zetten en te dubbelklikken, wordt de schematische weergave (zoals in Pictogrammen) van die vaarweg geopend, waarin U hetzij gegevens kunt zoeken, hetzij plaatsen of objecten met behulp van de rechter muistoets als Uw vertrek, bestemming, via-plaats of te vermijden plaats kunt "markeren".

LET OP: In PC-Navigo kunt U de namen van vaarwegen en objecten weergeven in de LOKALE taal (dus kanalen in Duitsland in het duits, in Frankrijk in het frans en in Nederland in het Nederlands) óf in Uw voorkeurstaal (waarbij in Duitsland bijvoorbeeld "Niegripper Verbindungskanal" weergegeven wordt als "Niegripper Verbindingskanaal"). Deze keuze heeft gevolgen voor het zoeken op naam: als de namen in de lokale talen staan, zou U moeten zoeken naar "Verbindungskanal" om de vaarweg in het voorbeeld te vinden; staan de namen in Uw voorkeurstaal, dan zou U "Verbindingskanaal" moeten intypen! Houdt daarom rekening met de mogelijk afwijkende schrijfwijzen in andere talen!


In kaart 

---

U kunt de overzichtskaart van PC-Navigo "interactief" gebruiken, d.w.z. dat U in de overzichtskaart door op de knop met het "aanwijs-vingertje" te klikken en daarna op de plaats in de kaart te klikken, waar U iets wilt aangeven of selecteren, een lijstje kunt krijgen met de plaatsen en objecten binnen een gegeven straal. Door de cursor op het gewenste object te plaatsen kunt U (met de rechter muisknop) plaatsen tot Vertrekplaats, Bestemming, Via-plaats of Mijden-plaats bestempelen.
De straal, waarbinnen gezocht wordt, kunt U onder VOORKEUREN instellen. Let wel: als de straal al te groot wordt, krijgt U soms een erg lange lijst, en kost het proces vaak veel tijd!

In het hulpscherm rechts naast de overzichtskaart kan óók direct worden gezocht naar plaatsen, als dit detailscherm tenminste in de "plan-modus" staat. Onder de VERTREKPLAATS en de BESTEMMING kunt u op "LOCATIE" klikken, waarmee U een dialoogscherm opent waarin U de te zoeken naam kunt ingeven. 

Het OVERZICHTSKAART-scherm is het belangrijkste scherm van PC-Navigo. U krijgt er de kaart van de Europese vaarwegen op te zien. Als er al een route is berekend, staat deze in contrasterende kleuren in deze kaart weergegeven; is er nog geen route berekend, dan zijn alle vaarwegen in de kaart blauw. 

Als op PC-Navigo wordt genavigeerd, kan desgewenst het kaart-gedeelte van het scherm "full-screen" (d.w.z. beeld-vullend) worden gemaakt met behulp van de F-11 toets of met de FULL SCREEN KNOP, de meest rechtste knop boven de kaart. 

Als een route berekend is - en dat is automatisch het geval als alle benodigde opgaven (vertrek, bestemming, scheepskeuze en datum en tijd) gedaan zijn - kunt U het verloop van die route in de kaart bezien. Het verloop van de route staat in contrasterende kleur afgebeeld in de vaarwegenkaart. Nadere bijzonderheden - namelijk het geselecteerde schip, de opgegeven 'zoek-criteria', de vertrekplaats, eventuele te vermijden plaatsen en viaplaatsen, de bestemming en het 'soort' route, dat berekend is - staan afgebeeld in een hulpscherm rechts naast de kaart.

 

Het grootste linker-deel van het scherm toont het verloop van de route, ingetekend in de vaarwegenkaart. Deze route-tekening geeft U al direct de mogelijkheid, wijzigingen in Uw route aan te brengen als dat gewenst is: als U bijvoorbeeld ziet, dat de berekende snelste route langs een vaarweg voert, waar U liever niet komt, kunt U - door het opgeven van via-plaatsen of van te vermijden plaatsen - de computer "dwingen" een route te kiezen, die U beter bevalt. 

Het plannen - het maken van een reisplan, als het ware - kan heel gemakkelijk in het rechter deelscherm - het detailscherm - gebeuren: in dat deelscherm vindt U alle opgegeven plaatsen en keuzes bij elkaar, als tenminste in de knoppenbalk de keuzeknop voor de "plan-modus" is ingedrukt: het schip, waarmee deze reis gepland wordt, de in- of uitgeschakelde afmetingen, waarmee rekening gehouden moet worden, de geplande of berekende vertrekdatum en -tijd, de vertreklocatie, bestemming, via- en te vermijden plaatsen, de berekende of gewenste datum en tijd van aankomst en het soort berekende route (de snelste, de kortste, de optimale of de meest toeristische). 

In het deelscherm kunt U in de "plan-modus" een aantal zaken DIRECT beïnvloeden: van boven naar beneden zijn dat: 

de voorgenomen datum en tijd van vertrek of, indien van toepassing, de gewenste datum en tijd van aankomst (als de een wordt opgegeven, wordt de ander berekend).



























Als een route eenmaal gepland en berekend is, kan het rechter deelscherm in de "vaar-modus" worden geschakeld, met behulp van de meest rechtste knop op de knoppenbalk. In de "vaar-modus" geeft het detailscherm alle bijzonderheden van de reis en de gepasseerde plaatsen en "kunstwerken" (bruggen en sluizen b.v.) overzichtelijk weer: van boven naar beneden: de vaarwegnaam, -klasse, stroming, het waterpeil, de maximale afmetingen, de al gevaren afstand, het tijdstip van aankomst bij - en vertrek uit - het volgende vaarwegobject, de nog te varen afstand, eventuele blokkanalen voor de marifoon, de naam van het betreffende object, de passagetijd, de beschikbare doorvaartafmetingen, eventuele VHF-kanalen, telefoonnummers en de bedieningstijden. De precieze PLAATS, waarvan deze detail-gegevens verstrekt worden, kan handmatig - dus met de muis - worden AANGEWEZEN in de route. Maar als op de computer een GPS is aangesloten, kan deze plaats óók worden bepaald door de GPS-positie van dat moment: in dat geval VOLGT PC-Navigo dus exact de voortgang van het schip en worden in het detailscherm precies de juiste gegevens van die plaats getoond. De keuze tussen GPS of handbediening wordt met de knoppenbalk gemaakt: als U tijdens het GPS-sturen detailgegevens van een plaats verder in de route wil weten, kunt U dus altijd nog naar de muisbediening overschakelen.

Direct in dit detailscherm kunt U bovendien nog de hulpschermpjes met telefoonnummers openen, en de schermpjes met de bedieningstijden, zoals die gelden op de berekende passagedag. Ook kunt U ter plaatse tijdcorrecties doorvoeren - bijvoorbeeld als U ergens wil blijven liggen of een pauze in de reis wil ingelasten. 







































Van "achter" het rechter detailscherm kan met behulp van het knopje erboven (of met het menu <BEELD>, <PICTOGRAMMEN>) ook de pictogrammenlijst tevoorschijn worden getoverd. De pictogrammenlijn stelt de schematische weergave voor van een route met daarin alle "objecten" zoals bruggen, sluizen, kades, havens en andere voorzieningen. Zowel met de GPS als met het handmatig aanwijzen als ook met het aanklikken van een object in de pictogrammenlijst ziet U in het aangrenzende detailscherm de relevante details van dat object verschijnen (zoals doorvaart-afmetingen, eventuele bedieningstijden en communicatie-kanalen). Door de volledige integratie tussen kaartscherm, pictogrammenscherm en detailscherm heeft U op allerlei verschillende wijzen direct toegang tot al deze gegevens.

In het kaartgedeelte van het scherm kan in de Rasterkaart-Viewer, met behulp van het hoofdmenu BEELD, de LEGENDA van de KAARTLAGEN worden ingeschakeld; men ziet dan links in het kaartvak de afgebeelde lagen, die men naar believen kan uit- en inschakelen: er zijn in ieder geval afzonderlijke lagen voor de ENC, de PHOTOS (FOTO'S), NOTES (NOTITIES, ANWB (Jachthaven database*), ROUTE, STOPS (STREMMINGEN), GPS en AIS. De volgorde van de lagen bepaalt de tekenvolgorde van de diverse elementen in de kaart.

NB! Door de volgorde van de kaartlagen te wijzigen, kan soms het kaartbeeld veranderen en kunnen elementen onzichtbaar worden, die men wel nodig heeft! In het algemeen geldt: hoe LAGER een kaartlaag in de lijst staat, des te GROTER de kans is dat hij hoger staande lagen afdekt. 

Wie beschikt over PC-Navigo en over een ENC-cel op de plaats waar wordt ingezoomd, zal zien dat het kaart-beeld bij steeds verder inzoomen ineens "overschakelt" van het overzichtskaartbeeld naar het ENC-beeld. Nóg verder inzoomen levert dan stééds meer details van de vaarweg op, tot tenslotte alle voor de navigatie relevante zaken zijn afgebeeld (bij de zoomfactor, die men zal gebruiken als men met behulp van de ENC en de GPS navigeert). Zie de informatie over PC-Navigo ENC.


Zoeken op GPS-positie

---

U kunt als er een GPS aangesloten is - en als die een bruikbaar signaal levert - óók zoeken in de omgeving van Uw GPS-positie: een klik op dit submenu zoekt met de in <Voorkeuren>  opgegeven actieradius rondom Uw huidige scheepspositie. Met <Zoeken op GPS-positie> kunt U dus héél makkelijk de directe omgeving van Uw positie "verkennen", bijvoorbeeld om te zien of er ergens in de nabijheid aanlegplaatsen zijn, of bunkerstations, of andere voorzieningen.

Als er geen GPS is aangesloten of als een aangesloten GPS geen (bruikbaar) signaal afgeeft, zal deze functie niet beschikbaar zijn. Een dialoogvenster meldt dan dat er géén GPS positie beschikbaar is.


Bladeren 

---

Ook onder OPTIES kunt U de BLADEREN-mogelijkheid openen, om van een bepaalde plaats detailgegevens op te zoeken. Onder BLADEREN heeft U de submenus VAARWEGEN en JACHTHAVENGEGEVENS. Het eerste submenu is de bladerfunctie door de VAARWEGEN: met de rechter muisknop kunt U iedere plaats uit BLADEREN markeren als vertrekplaats, bestemming, viaplaats of plaats om te vermijden. Deze mogelijkheid is gelijk aan BEELD, BLADEREN.

Tevens kunt U, met het tweede submenu JACHTHAVENGEGEVENS, hier bladeren door de Jachthavendatabase van onder andere de ANWB en vergelijkbare gegevens van de andere landen: als U op het submenu klikt, verschijnt een lijst van alle opgenomen jachthavens, waarop U met een klik of dubbelklik (of met het menu TOON IN DE KAART) kunt nagaan wáár de betreffende haven of het betreffende bedrijf zich bevindt. In de uit de ANWB Wateralmanak bekende iconen vindt U de voorzieningen die er beschikbaar zijn. De betreffende database is optioneel leverbaar als aanvulling op de PC-Navigo-data.

Met het menu BLADEREN kunt U rechtstreeks, dus zonder een route te plannen, de gegevens in PC-Navigo inzien. Er verschijnt een lijst van vaarwegen, waaruit U de vaarweg naar keuze kunt aanklikken. Als U dat doet, verschijnt in het PICTOGRAMMEN-deelscherm (d.i. het "uitschuifscherm" achter het rechter detailscherm waarin schematisch allerlei zaken worden weergegeven) de gevraagde vaarweg, en alle objecten die daarin te vinden zijn. Door met de  pijltjes, met Page Up of Page Down of met de muis door de lijsten te lopen, kunt U steeds meer details van een vaarweg of een object in beeld brengen, tot en met de telefoonnummers, de marifoonkanalen en de bedieningstijden. In BLADEREN komt U dus in feite rechtstreeks in de gegevensbestanden van PC-Navigo uit. Behalve de ligging van allerlei plaatsen en objekten kunt U op deze manier de volgende gegevens vinden:

3. en als dat NIET het geval is, rekent het programma uit met welke afmetingen de gevraagde verbinding dan WEL bevaren kan worden. In dat laatste geval worden één of meer routes aangegeven, ieder met de voor die route maximaal mogelijke afmetingen. De drie stappen worden weergegeven in de BALK MET WAARSCHUWINGSICONEN: 



Als PC-Navigo uiteindelijk de gewenste route gevonden heeft, wordt vanaf het tijdstip van vertrek de hoeveelheid benodigde tijd tot aan iedere brug of sluis berekend, zodat precies bekend is op welk tijdstip men bij die brug of sluis aankomt. Dan wordt bekeken of er op dat tijdstip bediening plaats vindt, of dat gewacht moet worden tot een later tijdstip (bij bedieningsonderbrekingen) of zelfs tot de volgende dag (bij aankomst na afloop van de dagelijkse bedieningstijd).

Op deze wijze wordt een nauwkeurige berekening gemaakt van het geschatte tijdstip van aankomst (of Estimated Time of Arrival, ETA) van het schip op de bestemming. Natuurlijk zijn dan óók de afgelegde kilometers bekend. 

Het geheel wordt in de overzichtskaart, in het pictogrammenscherm en in het reisplan zichtbaar gemaakt. 

Voor reizen die niet vooral worden gepland op basis van mogelijke of gewenste vertrektijd, maar veeleer op basis van gewenste of noodzakelijke aankomsttijd, kan in de tijdplanning worden aangegeven, dat de berekening van het reisplan ANDERSOM, dus terugrekenend vanaf de gewenste aankomstdatum en -tijd, wordt uitgevoerd. De computer rekent dan van ieder punt onderweg op vergelijkbare wijze stap voor stap uit, hoe laat dát punt uiterlijk bereikt moet worden om nog tijdig op de plaats van bestemming aan te komen, met als uiteindelijke resultaat hoe laat het vertrek moet plaatsvinden om de bestemming tijdig te halen.




Tijdcorrectie

---

Soms wordt een reis met een schip bewust onderbroken (bijvoorbeeld wegens tussentijdse laad- of losactiviteiten, wegens pauzes onderweg, of omdat op een bepaalde plaats of tijd een stop nodig is. Met de TIJDCORRECTIE kan men die stop in de planning van PC-Navigo opnemen.

Op de aangegeven plaats of tijd in het routeplan wordt dan het tijdstip (en bij langere pauzes ook de datum) van de hervatting van de reis opgegeven. PC-Navigo herrekent dan automatisch het resterende deel van de reis tot aan de bestemming.

De tijdcorrectie kan óók worden gebruikt om het reisplan handmatig te verbeteren, als wordt vastgesteld dat men een bepaald punt eerder of later bereikt dan in de oorspronkelijke planning: zo kan een ongebruikelijke vertraging - of een ongebruikelijk vlot verlopen deel - van de reis nog onderweg worden bijgesteld. 

Wie een GPS in samenhang met PC-Navigo gebruikt, kan deze correctie overigens ook automatisch doen door middel van het <dynamisch reisplannen> (zie ook <voorkeuren>): bij het dynamisch plannen vindt er interactie plaats tussen het reisplan en de GPS. Er wordt bewaakt of de passage op een bepaald punt feitelijk plaats vindt op het geplande tijdstip; als dat niet zo is en als de afwijking groter wordt dan een ingestelde waarde (standaard: 10 minuten), dan wordt het restant van de reis herrekend om een nieuwe aankomsttijd vast te stellen en eventueel om de route te verleggen als dat door de gewijzigde omstandigheden gevergd wordt.

In TIJDCORRECTIE in het ook mogelijk om het restant van de route te varen met andere dagelijkse vaartijden: men kan, bijvoorbeeld om een vertraging in te halen, de dagelijkse vaartijd verlengen, of bij een te snel verlopende reis juist verkorten. 


Bedieningstijden

---

PC-Navigo berekent de route van het vertrekpunt naar de bestemming op een zodanige wijze, dat van iedere beweegbare brug en van iedere sluis, die het schip op zijn route moet passeren, wordt gekeken óf bediening nodig is (want als de brug ongeopend gepasseerd kan worden en als een sluis aan beide zijden open staat heeft men niets met de bedieningstijden van doen), en als dat het geval is, óf er op de tijd, waarop het schip ter plaatse zal zijn, ook feitelijk bediend wordt. 

Voor die bedieningstijden wordt de datum (vanwege de seizoenen), de dag-van-de-week (vanwege verschillen tussen werkdagen, zaterdagen, zondagen en feestdagen) én de tijd van de dag (vanwege de vraag of die tijd BINNEN of BUITEN een bedieningsblok valt) bekeken. Ook wordt nog, voor de feestdagen, gekeken in welk LAND men is (omdat er per land andere officiële feestdagen gelden). 

Van iedere bedieningsperiode wordt ook nog bekeken, of op dat tijdstip álle vaarweggebruikers (dus zowel beroepsvaart als pleziervaart) mogen passeren, of er een voorafgaand verzoek nodig is en of bediening uitsluitend tegen betaling mogelijk is. Die aspecten worden, afhankelijk van de keuze van de gebruiker om wel of niet te opteren voor bediening op verzoek en/of voor bediening tegen betaling, meegewogen bij de vaststelling of er gewacht moet worden of doorgevaren.

Als een schip bij een brug of sluis aankomt op een tijdstip, dat er normaliter bediening mogelijk is, wordt het schip doorgelaten, waarbij dan de per brug en sluis vastgestelde duur van de passage (gemiddelde wachttijd bij bruggen, gemiddelde wachttijd plus gemiddelde schuttijd bij sluizen) wordt opgeteld bij de reistijd. Als een schip dus, hoewel nog binnen zijn dagelijkse uren varend, bij een brug of sluis aankomt die die dag niet meer wordt bediend, zal het schip pas de volgende ochtend bij eerste gelegenheid (doch binnen zijn opgegeven vaartijd) worden verdergelaten.

Alle bedieningstijden van alle bruggen en sluizen in Europa worden regelmatig gecontroleerd, en ook wordt de Berichtgeving aan de Scheepvaart nauwgezet bijgehouden op wijzigingen van bedieningsschema's. Toch kan het sporadisch gebeuren, dat een brug of sluis in werkelijkheid iets afwijkende tijden heeft. Als U toegang heeft tot e-mail, zijn wij U erkentelijk als U afwijkingen in de bedieningstijden wilt melden aan info@noordersoft.com.

Van enkele bruggen en sluizen in Finland, Rusland, Oekraïne en Witrusland zijn geen gegevens over de bediening bekend. In die gevallen wordt de gebruiker gewaarschuwd met een melding, en wordt er voor de reisplanning vanuit gegaan dat de betreffende brug of sluis uitsluitend tussen 09 en 17 uur passeerbaar is.

Sluizen en bruggen in veel vaarwegen in het Verenigd Koninkrijk kunnen ook buiten de bedieningstijden door de vaarweggebruiker zélf worden bediend. In de bedieningsschema's van deze sluizen en bruggen komen dan periodes voor mét bediening door personeel van de vaarwegbeheerder, en daarnaast periodes zónder dergelijke bediening, gedurende welke men met zelfbediening de sluis kan passeren. Uiteraard heeft dit voor de passage verder weinig gevolgen.

Gebleken is, dat in vrijwel alle Europese landen de bedieningstijden gedurende de periode tussen Kerst en Nieuwjaar aanzienlijk worden beperkt. Omdat de in die periode gehanteerde tijden veelal pas op het laatste moment worden aangepast en gepubliceerd, levert dat bijna per definitie onbetrouwbare resultaten van een routeplanning op. Daarom verschijnt in die periode - na het downloaden van de actuele stremmingen - een waarschuwing dat U voor het bevaren van een route hoe dan ook vooraf moet informeren over eventuele wijzigingen in de bediening.



Geen route gevonden?

---

Als de verbinding over water van de vertrekplaats naar de bestemming voor een bepaald schip niet direct gevonden kan worden, kunnen daar verschillende redenen voor zijn:

Als een route wordt berekend tussen twee opgegeven plaatsen en de computer kan voor het opgegeven schip en binnen de opgegeven vaartijden géén bevaarbare verbinding vaststellen, wordt in drie stappen antwoord gezocht op de vraag met welke afmetingen men dan wél de bestemming kan bereiken:

  Allereerst wordt, indien de dagelijkse vaartijd die is opgegeven minder bedraagt dan 24 uur, opnieuw gekeken of er met verruiming van die vaartijd wél een verbinding gevonden wordt; de onmogelijkheid om de bestemming te bereiken zou immers kunnen liggen aan brug- of sluisbediening, die uitsluitend buiten de opgegeven tijden mogelijk is of die uitsluitend op verzoek, of tegen betaling, of voor andere soorten vaarweggebruikers mogelijk is. Blijkt dat het geval, dan wordt de balk met waarschuwings-iconen getoond, waarin dan het TWEEDE icoon (met de klok) roodomrand knippert: Door erop te klikken, krijgt men de mogelijkheid de dagelijkse vaartijden te verruimen, zodat de verbinding vastgesteld kan worden;

   Als zelfs met verruimde tijden geen verbinding wordt gevonden, zou dat te wijten kunnen zijn aan de noodzaak om een deel van het parcours over open zee af te leggen (terwijl bij het schip is opgegeven dat men dat wil of kan); in dat geval zal van de balk met waarschuwings-iconen het DERDE icoon (met de golf) roodomrand knipperen: door erop te klikken krijgt men een schermpje waarin men de noodzakelijke wijziging kan doorvoeren, zodat de verbinding vastgesteld kan worden;

   Als óók met deze verruiming géén verbinding wordt gevonden, dan wordt de balk met waarschuwings-iconen getoond met het EERSTE icoon rood knipperend. Dat wil dan zeggen dat er voor een schip met de OPGEGEVEN afmetingen in ieder geval GEEN bevaarbare verbinding is gevonden. Dan kunt U de computer laten vaststellen, welke de grootste afmetingen zijn van het schip, dat nog wél op de bestemming kan geraken. We hebben dat "Passen en Meten" genoemd. Als die grootste afmetingen zijn vastgesteld, worden ze vergeleken met de opgegeven scheepsafmetingen, en wordt aan de gebruiker teruggemeld met welke scheepsafmetingen de  route wél bevaren kan worden. De gebruiker kan dan zien, of (bijvoorbeeld door inzinking, klapbare delen of ballast) er aan de "tekorten" iets te doen is.






Het helemáál niet vinden van een route kan twee oorzaken hebben:

Als duidelijk is, dat er GEEN verbinding tussen vertrekplaats en bestemming bestaat, die bevaarbaar is voor het opgegeven en geselecteerde schip, knippert op de WAARSCHUWINGS-MONITOR het eerste icoon: GEEN BEVAARBARE VERBINDING GEVONDEN. Met "passen en meten" kan men het programma dan laten berekenen, welke scheepsafmetingen WEL in staat zijn om de plaats van bestemming te bereiken;

Indien de dagelijkse vaartijd die is opgegeven minder bedraagt dan 24 uur, wordt gekeken of er met verruiming van die vaartijd wél een verbinding gevonden wordt; de onmogelijkheid om de bestemming te bereiken zou immers kunnen liggen aan brug- of sluisbediening, die uitsluitend buiten de opgegeven tijden mogelijk is of die uitsluitend op verzoek, of tegen betaling, of voor andere soorten vaarweggebruikers mogelijk is. Blijkt dat het geval, dan wordt de balk met waarschuwings-iconen getoond, waarin dan het TWEEDE icoon (met de klok) roodomrand knippert: Door erop te klikken, krijgt men de mogelijkheid de dagelijkse vaartijden te verruimen, zodat de verbinding vastgesteld kan worden;

   Als zelfs met verruimde tijden geen verbinding wordt gevonden, zou dat te wijten kunnen zijn aan de noodzaak om een deel van het parcours over open zee af te leggen (terwijl bij het schip is opgegeven dat men dat wil of kan); in dat geval zal van de balk met waarschuwings-iconen het DERDE icoon (met de golf) roodomrand knipperen: door erop te klikken krijgt men een schermpje waarin men de noodzakelijke wijziging kan doorvoeren, zodat de verbinding vastgesteld kan worden;

Ook als er WEL een bevaarbare verbinding is gevonden, kunnen er waarschuwingen nodig zijn: als het VIERDE icoon (met de telefoonhoorn) knippert, betekent dat dat één of meer bruggen of sluizen uitsluitend OP VERZOEK worden bediend en/of voor-aanmelding noodzakelijk maken. Door op het knipperende icoon te klikken wordt een lijst geopend van de betreffende brug(gen) of sluis (sluizen) met de telefoonnummers die gebeld moeten worden;

Een tweede waarschuwing bij een gevonden route betreft de mogelijke STREMMINGEN op de route (óf op een plaats, die ZONDER die stremming mogelijk op de route zou hebben gelegen); behalve dat men bij stremmingen al gelijk de keuze krijgt om, als omvaren een snellere verbinding oplevert, ofwel om te varen ofwel de stremming af te wachten, kan men, door op het knipperende stremmingen-icoon van de WAARSCHUWINGS-MONITOR te klikken, de lijst van aangetroffen stremmingen direct inzien. 





Bij het berekenen van een route kan er één icoon knipperen, maar het kunnen er ook meerdere tegelijkertijd zijn.











Afstand

---

PC-Navigo rekent drie van de vier mogelijke soorten routes in feite uit aan de hand van de TIJDSDUUR die het kost om een route te bevaren. Zowel de SNELSTE als de OPTIMALE als de TOERISTISCHE route "wegen" voornamelijk de tijd die gemoeid is met het bevaren van een segment: als bijvoorbeeld de route van 's Gravendeel naar Pannerden sneller gaat via de Waal, zal die rivier in drie van de vier routes de voorkeur krijgen.

Maar zodra de snelste route eenmaal is vastgesteld, kan PC-Navigo natuurlijk  moeiteloos de totale afstand, die gevaren is, optellen, zodat men in de schermen ook de lengte van de route in kilometers (of desgewenst in mijlen of in zeemijlen) gepresenteerd krijgt, en tijdens het varen van de route ook, hoeveel kilometer U al hebt afgelegd en hoeveel U nog te gaan hebt.

Alléén de KORTSTE route telt écht de afstand als criterium. Maar dat levert dan ook soms onzinnige resultaten op: wie de kortste route van Amsterdam naar Frankrijk berekent voor een 'spits', wordt eerst door de Amstel en de Gouwe naar Rotterdam gestuurd, dan naar Zeeuws Vlaanderen en hij wordt in Gent door de stadswateren gestuurd, terwijl die route dágen langer duurt dan de meest voordehandliggende. Maar ja, kortste is nou eenmaal kortste! Nog erger wordt het, als er ergens een langdurige stremming op zo'n "kortste" route ligt: omdat de tijdsduur helemaal niet telt, wacht het schip in zo'n geval rustig de stremming af, óók als die drie jaar duurt! 

Het verdient daarom aanbeveling om met het zoekbegrip KORTSTE ROUTE voorzichtig om te gaan. 

Ook moet men rekening houden met het feit, dat - vooral bij lange geplande vaardagen - een route over zee vaak sneller zal verlopen dan een route via de binnenwateren. Omdat niet alle schepen onder alle omstandigheden de zeeën kunnen bevaren, moet men zich bewust zijn van het feit, dat het vaak zinnig is de zeevaart uit te sluiten als men zéker wil weten dat de bestemming bereikbaar is. Het verdient hoe dan ook aanbeveling om zich ervan te vergewissen dat een route in geval van slecht weer geheel "binnendoor" te bevaren is.


Nieuw in PC-Navigo 2012

---

en of Uw schip wél of niet zeewaardig is (en U ook over zee wenst te varen).

Daarnaast kunt U desgewenst nog gegevens opgeven voor de berekening van het brandstofverbruik: een tabel van gemiddeld gebruik bij bepaalde snelheden, de door U gebruikte eenheden (kubieke meters of liter), de tankinhoud, de beginvoorraad voor de eerste reis en indien van toepassing de kritische (minimale) hoeveelheid brandstof die in de tank aanwezig moet blijven.

Als alles ingevuld is klikt U op <Dit schip gebruiken>. Als U doorgaans met ditzelfde schip plant, kunt U dit schip <Als standaardschip instellen> met de meest linkse knop.

2. Voor de eerste reis moet een tijdplanning worden opgegeven: in het hoofdmenu <Bewerken>  klikt U op <Tijdplanning> en U voert een vertrekdatum in, een vertrektijd, én een dagelijkse starttijd en dagelijkse eindtijd. U kunt daarbij óók nog voorkeuren opgeven voor de soorten bediening van bruggen en sluizen waarvan U gebruik wil maken (alleen gewone, of óók op voorafgaand verzoek, en dan ook nog als ervoor betaald moet worden) én U kunt apart opgeven of U wel of niet of beperkt over zee wil varen als dat voor het bereiken van de bestemming nodig is. Met <Deze tijden gebruiken>  geeft U uw tijdplanning door.

3. In het hoofdmenu <Bewerken> óf met de betreffende invulvelden in het rechter hulpscherm geeft U nu een vertrekplaats op, een plaats van bestemming en (desgewenst) plaatsen die U per se onderweg wil aandoen ("via"-plaatsen) of die U juist per se wil vermijden ("mijden"-plaatsen). Zodra de laatste van deze zaken ingegeven is, berekent PC-Navigo een route: naargelang de keuzeknoppen rechts onder in het planscherm aangeven is dit de snelste, kortste, optimale of toeristische route.

Als er feitelijk gevaren wordt, kan de kaart-functie van PC-Navigo worden gebruikt, simpelweg door in te zoomen op de plaats waar het schip zich bevindt; boven een ingestelde zoomfactor (default: 1:15.000) schakelt de OVERZICHTSKAART over naar de ENC-DETAILKAART.

Met de ruim 250 hulpfuncties die PC-Navigo bevat, kunt U de software, de instellingen én de wijze van route zoeken aan al Uw persoonlijke voorkeuren aanpassen. Al deze functies worden afzonderlijk in deze handleiding beschreven: via de inhoudsopgave kunt U iedere functie afzonderlijk leren kennen.

Belangrijke informatie over Uw voorgenomen route wordt nog verstrekt door de nieuwe BALK met WAARSCHUWINGS-ICONEN: zodra er bij het berekenen van Uw route problemen of mogelijke hindernissen worden vastgesteld, wordt U daarover geinformeerd door één of meer van de volgende knipperende symbolen:

 

Er is géén bevaarbare route gevonden voor een schip met de afmetingen van het Uwe. Klik op het symbool om PC-Navigo te laten berekenen, voor welke scheepsafmetingen de plaats van bestemming WEL bereikbaar is!

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



Om Uw bestemming te bereiken is het nodig de vaartijd te verruimen, omdat er BINNEN de opgegeven tijd géén, maar BUITEN die tijden WEL bediening mogelijk is! Klik op het knipperende icoon om naar de uitbreiding van Uw vaartijden te gaan.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



Om Uw bestemming te bereiken moet er onvermijdelijk een stuk over open zee gevaren worden; Klik op het knipperende icoon om deze wijziging door te voeren. 

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



Voor één of meer van de te passeren bruggen en/of sluizen is vóór-aanmelding noodzakelijk. Klik op het knipperende icoon om vast te stellen voor welke objecten dit geldt en om de betreffende telefoonnummers te zien.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



Op de berekende route zijn stremmingen vastgesteld; klik op het knipperende icoon om de lijst van de aangetroffen stremmingen te zien.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------



PC-Navigo-ENC

---

PC-Navigo 2012 bevat standaard de nieuwe, multifunctionele kaart-viewer van PC-Navigo. De viewer kan zowel ENC-kaarten als kaarten in een ander (vector- of raster)formaat weergeven. ENC staat voor Electronic Nautical Chart oftewel electronische navigatiekaart. Met de naam "ENC" wordt een kaart-cel aangeduid, die in een gestandaardiseerd formaat (volgens de zogenaamde Inland ECDIS standaard) is geproduceerd. Dit standaardformaat wordt ook wel aangegeven met het nummer van het IMO-document waarin de standaard is vastgelegd, namelijk S-57.

Missing image: enc.bmp

ENC's worden meestal geproduceerd door de vaarwegbeheerders, al zijn er óók particuliere bedrijven die ENC's van bepaalde waterwegen uitgeven. Door de Europese Unie is een richtlijn uitgevaardigd, die de lidstaten voorschrijft ENC's beschikbaar te stellen van alle vaarwegen van klasse IV en hoger (dat zijn vaarwegen die bevaarbaar zijn voor schepen van circa 80 bij 9,5 meter). Deze ENC's kunnen met speciale kaart-viewers worden zichtbaar gemaakt. 

In PC-Navigo is een extra module ingebouwd, die de ENC's kan afbeelden. Boven een bepaalde zoomfactor (instelbaar van schaal 1:50.000 tot schaal 1:200.000) wordt, indien een detail-ENC van het betreffende vaarwater beschikbaar is, het beeld van de overzichtskaart vervangen door het navigatiekaartbeeld. 

Inland ECDIS ENC kaarten tonen een zéér groot detail van alle factoren, die voor de navigatie belangrijk zijn: dieptegebieden, boeien en bebakening, allerlei gevaren, obstakels en beperkingen, en ook de correcte topografie van de omgeving van het vaarwater (kustlijnen, eventuele banken, remmingwerken, meerpalen, sluiskolken enzovoort). De kaarten worden gemaakt met een nauwkeurigheid, die in de orde van minder dan één meter afwijking komt. 

Omdat de kaart zo nauwkeurig is, is in combinatie met een precieze plaatsbepaling van het schip een beeld te geven van de ligging van het schip in het vaarwater, dat exact overeenkomt met de werkelijkheid. Men kan als het ware "het schip over de kaart zien varen". Daardoor wordt de navigatiekaart een handig hulpmiddel bij de navigatie, vooral op wateren, waarin het belangrijk is een juiste koers voor te liggen tussen obstakels en ondiepten door. 

De ENC's, waarvan PC-Navigo ENC gebruikt maakt, zijn voorgeïnstallerd en worden bij installatie van de software op U computer gebruiksklaar opgeslagen. De voorgeïnstalleerde kaarten zijn aangepaste ENC's op basis van de officiëel gepubliceerde overheids-ENC's. Ze zijn door NoorderSoft waar nodig gecorrigeerd, aangevuld en onderling aansluitend gemaakt om zo een coherente, samenhangende en naadloos aansluitende kaartdekking te verkrijgen. Eigenlijk vormen de ENC's géén onderdeel van de software: ze kunnen ook afzonderlijk op de computer worden geïnstalleerd en in PC-Navigo ENC worden geïmporteerd. Daardoor kan men ook onafhankelijk van NoorderSoft eventuele latere updates in PC-Navigo gebruiken. Het is WEL zaak om bij het zelf importeren van ENC's eerst een backup te maken van de voorgeïnstalleerde cartotheek, omdat vaak bij eigen import de samenhang en de coherentie verloren gaan indien men geen specifieke kennis heeft van de technologie van ENC's en hun precieze dekking.  

Voor degenen die desalniettemin ook zelf rechtsreeks ENC's willen downloaden van de beheerders, is er op de website van NoorderSoft een reeks links beschikbaar naar de sites van diverse vaarwegbeheerders (zie www.noordersoft.com. Ook kan men van de downloadpagina diverse kaartenreeksen downloaden.

NoorderSoft produceert ook eigen ENC's, en wel van die gebieden, die bij de officiële overheden niet of slecht gedekt zijn. Er is een ENC-kaartserie van België en Frankrijk beschikbaar en een AANVULLENDE ENC-kaartserie van Nederland (waarin de in de Rijkswaterstaat-ENC's ontbrekende vaarwateren zijn opgenomen) en Duitsland, waarin ook alle nog niet door de WSA geproduceerde kaarten van Duitsland opgenomen zijn.


ENC-Instellingen

---

PC-Navigo 2012-ENC staat toe dat men bepaalde zaken in de Electronische Navigatiekaart zélf instelt of regelt. Het gaat om twee weergave-keuzes en om drie instellingen voor het interpreteren van vaarwegdiepten:

de navigator moet goed op de hoogte zijn van de betekenis van alle kaartelementen en van de manier, waarop kaart, GPS en koers op elkaar inwerken. 

Nauwkeurigheid van de kaart

De ENC's worden geproduceerd door de vaarwegbeheerder, vaak op basis van extreem nauwkeurige topografische basiskaarten (in Nederland de schaal 1:1.000 topografische kaart). Er wordt naar gestreefd om zaken op de kaart weer te geven hoogstens een halve meter van de precieze plaats waar ze zich feitelijk bevinden. Omdat ook cartografie mensenwerk is en er dus fouten in voorkomen, moet men zich ervan bewust zijn dat de kaart géén REAL TIME BEELD van de werkelijkheid geeft, maar een moment-opname van die werkelijkheid. Of er sinds de productie wijzigingen in de werkelijkheid zijn aangebracht, en of er wellicht fouten zijn gemaakt bij het afbeelden van die werkelijkheid, weet men eigenlijk pas als men de werkelijkheid visueel kan vergelijken met het kaartbeeld. In gebieden waar men niet vaak vaart, is het daarom nimmer aan te raden al te zeer te vertrouwen op de kaartweergave.....

Ook de actualiteit van een kaart is belangrijk: verbouwingen, verleggingen van de vaargeul en verondiepingen kunnen maken dat voor de veilige vaart nu een andere koers nodig is dan voorheen. Overtuig U er daarom altijd van dat U met de meest actuele versie van de kaart werkt.

Computer, GPS, voeding en besturing

Al is de kaart nog zo accuraat en al is hij volledig up to date, de beschikbaarheid van het kaartbeeld hangt óók nog af van de hardware: de computer, de GPS, de stroomvoorziening of het besturingssysteem kunnen problemen vertonen of uitvallen. In dat geval valt ook het kaartbeeld weg, zodat er op andere navigatiemiddelen moet kunnen worden teruggevallen.

Betekenis van de kaart-elementen

In Inland ECDIS worden zaken volgens voorgeschreven methodes zichtbaar gemaakt. Daarbij is uitgangspunt, dat de belangrijkste zaken prioriteit krijgen in de weergave boven minder belangrijke zaken, en dat er allerlei controles in de kaartbestanden zitten, die moeten zorgen dat er géén onvolkomenheden in de structuur van de kaart kunnen ontstaan. Er mogen bijvoorbeeld geen gebieden "ontbreken" of door minder belangrijke zaken overschreven worden. 

Als de kaart-elementen uiteindelijk correct worden weergegeven, zijn vaak nog niet ALLE kaart-elementen van die cel te zien. Dat komt omdat Inland ECDIS kaarten reageren op de mate waarin is ingezoomd (zeg maar: hoe "dicht bij" de kaart de kijker staat). Bij verder inzoomen worden van een KLEINER gebied MEER details weergegeven. Zo verdwijnen en verschijnen sommige boeien en bakens alnaargelang men in- of uitzoomt. Uitgangspunt is daarbij, dat iemand die feitelijk aan het navigeren is, behoorlijk ver zal zijn ingezoomd op zijn onmiddellijke omgeving, terwijl als iemand over wat grotere afstand wil kijken, het weergeven van alle details zoals boeien en bakens (die immers niet MEE verkleinen en vergroten, maar steeds afzonderlijk worden getekend) zou leiden tot het "vollopen" van het beeld met duizenden boeien. Door de schaal-effecten mee te laten werken, worden boeien en bakens pas vanaf een bepaalde zoom getoond (en altijd precies even groot: wie inzoomt op een boei, ziet dus NIET de boei groter worden, WEL de kaartomgeving "dichterbij" komen). Onder ENC-Instellingen is deze functie desgewenst uit te schakelen met behulp van de optie <ENC-INSTELLINGEN> en <SCAMIN UITSCHAKELEN>.

Alle kaartsymbolen in Inland ECDIS zijn afgeleid van de bekende hydrografische kaartsymbolen van de International Hydrographic Organisation, de IHO. Ze zijn te vinden op "Kaart Nul" en in het kaart-legenda-scherm in PC-Navigo-ENC. Wie een symbool op de kaart ziet, waarvan de betekenis onbekend is, doet er goed aan even in de legenda te kijken om te zien wat het symbool voorstelt.

Kaart en/of radar

De kaart alleen is als navigatie-hulpmiddel bij slecht of geen zicht ongeschikt! Men ziet immers op de kaart weliswaar de eigen scheepspositie in vergelijking tot de omgeving (als tenminste de computer, de GPS, de voeding en het besturingssysteem én de software zonder problemen functionneren), maar men ziet TWEE dingen NIET: andere schepen en de "dynamische" factoren (b.v. sluisdeuren, brugdekstanden, verkeerslichten en dergelijke). Daarom zijn voor het varen bij slecht of geen zicht andere hulpmiddelen onontbeerlijk: radar, een goede communicatie en eventueel AIS.

Door de dynamiek van het "varen op een electronische kaart" komen stuurlui soms in de verleiding méér risiko's te nemen bij afnemend zicht dan ze voorheen zouden hebben gedaan. Ze moeten zich daarbij bewust zijn van de beperkingen, die de technologie nog altijd kent, of anders gewoon de vaart onderbreken als de omstandigheden het veilig voortzetten ervan onmogelijk maken.






Volledig scherm weergave

---

De combinatie van PC-Navigo-ENC met een Global Positioning System (GPS) maakt het gebruik van PC-Navigo ENC als navigatie-hulpmiddel aantrekkelijk. Omdat bij dat gebruik het kaartbeeld verreweg het belangrijkste onderdeel op het scherm is - men zal immers alle andere schermelementen, zoals knoppen, planschermen, menu's, pictogrammen en dergelijke, eerder gebruiken bij de VOORBEREIDING van de reis dan bij de uiteindelijke NAVIGATIE - is er een mogelijkheid gecreëerd om het kaartbeeld SCHERMVULLEND te maken: met een klik op de F-11 toets of op de FULL SCREEN KNOP wordt de kaart zodanig afgebeeld, dat hij het hele beeldscherm bedekt, zodat de duidelijkheid aanzienlijk wordt vergroot. 

Door de instelling van AFSTANDSRINGEN (instelbaar onder <SCHEEPSGEGEVENS> op het tab-blad <SCHEEPSVORM>) kan met name het schatten van afstanden aanzienlijk worden vergemakkelijkt.

Met een herhaalde druk op de F-11 toets of op de FULL SCREEN KNOP wordt het kaartbeeld weer teruggebracht tot de omvang van het "canvas" waarop het normaal in PC-Navigo wordt afgebeeld, en zijn dus ook de andere schermdelen en elementen weer zichtbaar.


Intelligente kaart.....

---

PC-Navigo-ENC heeft de mogelijkheid om de "intelligentie" die in de Inland ECDIS kaarten is ingebouwd, te benutten. Behalve in de vorm van de afbeelding van het eigen schip (op schaal) in de kaart, kan de kaart worden aangepast aan allerlei omstandigheden en wensen:

Diepgangs-gevoeligheid

PC-Navigo-ENC kan vóórdat de kaart wordt afgebeeld de opgegeven diepgang van het schip waarmee gevaren wordt uitzoeken. Bij het afbeelden van de kaart kan daarom precies díe diepte als "veilige diepte" worden weergegeven, die overeenstemt met de diepte die voor een veilige vaart met het betreffende schip nodig is. In de praktijk wordt er méér dan één dieptegrens aangegeven, namelijk de begrenzing van "diep water" (waar zó veel diepte is, dat het niet zinnig is er verder naar te kijken; standaard is deze diepte in PC-Navigo ENC ingesteld op diepgang +5,00 meter), écht veilig vaarwater (veelal zodanig vastgesteld, dat een vaartuig bij die beschikbare diepte géén vaarbeperkingen heeft, dus geen risiko van aan de grond lopen, geen risiko van zuiging en dergelijke; standaard in PC-Navigo ENC ingesteld op diepgang +1,00 meter), voorts de begrenzing van de scheepsdiepgang vermeerderd met een in te stellen marge (die kritischer genomen kan worden dan de veilige diepte, maar nog wel voldoende is om er zonder schade overheen te varen; standaard in PC-Navigo ENC ingesteld op diepgang +0,10 meter ), voorts de "ondiep water" grens (ofwel de grens van het gebied, waar te weinig water staat voor het betreffende schip) en tenslotte mogelijke droogvallingen.

Door de werkelijke diepgang in deze berekeningen te betrekken, kunnen de aangegeven dieptegebieden precies juist worden afgebeeld: hoe lichter de kleur, des te veiliger zal het water zijn. Wit is veilig, het donkerste blauw is te ondiep, en groen is droogvallend.

Soundings

In veel ENC's worden zogenaamde SOUNDINGS afgebeeld, puntgewijze metingen van de diepte ter plaatse. Omdat deze soundings soms storend zijn voor de overzichtelijkheid van het kaartbeeld, zijn ze onder BESTAND en ENC en INSTELLINGEN uitschakelbaar gemaakt.

Schaal-afhankelijke weergave van details

De schaal-afhankelijke weergave van details regelt het weergeven van sommige details in functie van de mate waarin men is ingezoomd; zo wordt voorkomen, dat bij uitzoomen sommige kaartelementen het gehele kaartbeeld bedekken (zogenaamde "clutter"). Toch kan het soms handig zijn alle elementen zichtbaar te maken, b.v. om te controleren of een bepaald detail überhaupt in de kaart opgenomen is. De schaal-afhankelijke weergave wordt in een ENC bepaald door de zogenaamde SCAMIN-waarde (SCAMIN staat voor Minimal Scale). Wie ALLE kaartelementen wil laten tonen, moet het gebruik van deze SCAMIN-waarden uitschakelen met behulp van het submenu <ENC-INSTELLINGEN> onder <SCAMIN UITSCHAKELEN>;

Dag-, schemer- en nachtschermen

Beeldschermen in een stuurhuis kunnen bij donkerte storende effecten op de zichtbaarheid van de omgeving hebben. Om dat te verminderen, kan het beeldscherm van kleuren en contrasten veranderen. De schemerstand biedt dan nog juist voldoende kleur en contrast om in het schemerdonker gezien te worden zonder te verblinden. De nachtstand is uitsluitend in het aardedonker zichtbaar en zendt vrijwel geen licht uit dat de waarnemer zou kunnen verblinden.






ENC-Pickreport

---

De gegevens die zijn opgeslagen in een ENC beschrijven IEDER teken en symbool afzonderlijk. De meeste van die gegevens worden grafisch (als symbool met bepaalde kleuren en eigenschappen) weergegeven. Men kan echter deze gegevens ook als tekstbeschrijving inzien door eerst met de cursor op de info-knop (met de i) boven de kaart te klikken en dan op het gewenste symbool of gebied in de ENC-kaart.

Er opent zich dan een zogenaamd "Pick-Report" (een "aanklik-rapportage") waarin de in de databestanden opgeslagen gegevens van het betreffende onderwerp worden weergegeven. Zaken als brugnamen, doorvaartafmetingen, boeikleuren, opschriften, en dergelijke kunnen op deze wijze worden opgevraagd.

Met de knop <MEER DETAILS> kan men alle detailgegevens van ALLE objecten in de ENC-kaart weergeven, zodat men de tekstuele lijst kan langslopen om de onderliggende gegevens nader te bestuderen.


Rasterkaarten

---

PC-Navigo 2012 bevat standaard de nieuwe, multifunctionele kaart-viewer van PC-Navigo. De viewer kan zowel ENC-kaarten als kaarten in een ander (vector- of raster)formaat weergeven. Hoewel de ENC (vector-)kaarten qua detail, kwaliteit en "intelligentie" in principe veel meer mogelijkheden bieden dan andere, minder gedetailleerdere en minder intelligente kaartformaten, is de beschikbaarheid van veel kaartmateriaal in ANDERE formaten reden genoeg om ook die andere formaten in PC-Navigo te kunnen gebruiken. Op plaatsen waar in plaats van, of naast, de ENC-kaartdekking andere kaarten voorhanden zijn, kan de gebruiker daarom "overschakelen" van de ENC-modus naar de Raterkaart-modus van het betreffende kaartformaat.

Het grootste deel van de leesbare formaten kan zonder meer gebruikt worden door wie zelf kaartmateriaal beschikbaar heeft: men hoeft alleen de kaartbestanden op te slaan in de map RASTER CHARTS. Een klein deel is gereserveerd voor de optionele aanvullende kaartdekking, waaronder de bekende "1800-serie" van de Nederlandse Hydrografische Dienst, die de Nederlandse ruime wateren dekken (Waddenzee, Eems, Dollard, Lauwersmeer, IJsselmeer en de Zeeuwse en Zuidhollandse wateren) en delen van de Noordzee. In de toekomst zullen ook andere bekende kaartseries in de viewer bruikbaar worden.

De "omschakeling" van ENC naar andere formaten gebeurt in het menu BEELD met behulp van de eerste twee submenus ENC-Viewer en Rasterkaart-Viewer, of, als men al in de Rasterkaarten-modus is,  in het kaartlagen-menu, dat links in beeld naast de kaart beschikbaar is (en waarin ook ENC's ingelezen kunnen worden). In dat kaartlagenmenu kan ook een keuze worden gemaakt uit de diverse "lagen" waaruit de kaarten in PC-Navigo zijn opgebouwd: